فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خانواده به‌عنوان بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت و تربیت نسل آینده دارد که جایگاه و نقش مادر در آن بسیار ویژه است. با وجود تدوین برخی قوانین در نظام حقوقی افغانستان پیرامون حقوق مادران، حمایت کافی و مؤثری از آنان در خانواده ارائه نشده است. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بررسی اسناد ملی و بین‌المللی، قوانین اساسی، مدنی و جزایی افغانستان و گزارش‌های میدانی، جایگاه مادر در ساختار حقوقی و فرهنگی خانواده افغانستانی را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوق افغانستان که شامل قوانین رسمی، فقه اسلامی و عرف محلی است، به دلیل ساختار پیچیده و تسلط سنت‌های مردسالار، در اجرا با مشکلات جدی مواجه است. فرهنگ قبیله‌ای و کمبود حمایت‌های حقوقی باعث نقض حقوق مادران در حوزه‌هایی مانند حضانت، نفقه، تصمیم‌گیری تربیتی و سلامت روانی-اجتماعی شده است. بر این اساس، این پژوهش بر لزوم بازنگری نظام حقوق خانواده با تمرکز بر جایگاه مادر تأکید می‌کند. هم‌راستا کردن قوانین داخلی با اسناد بین‌المللی، توانمندسازی نهادهای اجرایی، اصلاح نظام آموزشی حقوق زنان و تغییر عملکرد نهادهای عرفی از راهکارهای پیشنهادی برای بهبود وضعیت حقوقی مادران و تحقق عدالت اجتماعی در خانواده افغانستانی است.