فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیدة گرد و غبار یکی از مخاطرات اقلیمی و زیست‏محیطی مهم در مناطق خشک و نیمه‏خشک جهان است. این مطالعـه برای بررسـی برخـی از مهم‏ترین ویژگی‏های گرد و غبار اتمسفری شهر یزد، به‏عنوان یکی از شهرهای مهم مناطق خشک کشور ایران، انجام شده است. از زمستان 1397 تا تابستان 1398 به‏صورت فصلی در 30 نقطه از شهر یزد با استفاده از تلة رسوب‏گیر از گرد و غبار اتمسفری نمونه‏برداری شد. همچنین، برای مقایسة نتایج گرد و غبار اتمسفری با خاک منطقه، 30 نمونة مختلف خاک سطحی از عمق 0-10 سانتی‏متری از مناطق نزدیک نقاط نمونه‏برداری گرد و غبار تهیه شد. سپس، برخی ویژگی‏های شیمیایی و فیزیکی از جمله بافت، pH، هدایت الکتریکی، غلظت نیترات، بی‏کربنات، فسفر، گوگرد، سدیم، پتاسیم، منیزیم، و کلر در نمونه‏های گرد و غبار و خاک، همچنین نسبت غنی‏شدگی عناصر در گرد و غبار تعیین شد. کانی‏شناسی ذرات گرد و غبار نیز با آنالیز XRD مشخص شد. کلاس بافت خاک در هر چهار فصل مورد بررسی سیلت لوم محاسبه شد. نتایج نشان داد عناصر کلر و گوگرد در گرد و غبار نسبت به خاک سطحی به‏طور قابل توجهی غنی شده‏اند. کوارتز، کلسیت، و آلبیت کانی‏های اصلی و کلریت، ایلیت، مسکویت، و دولومیت به‏عنوان کانی‏های فرعی گرد و غبار تعیین شد. با توجه به نتایج آنالیز XRD و اثبات حضور کانی کلسیت و آلبیت به‏عنوان کانی‏های اصلی و وجود کانی کلریت به‏عنوان کانی فرعی در این منطقه، همچنین با توجه به همبستگی بالا و مثبت یون‏های کلر، نیترات، پتاسیم، و سدیم با شوری در گرد و غبار وجــود ترکیبات مختلف این املاح خصوصاً ترکیبات کلرید سدیم و گچ در گرد و غبار منطقة مطالعاتی پـیش‏بینی می‏شود. بر اساس شباهت بین کانی‏شناسی نمونه‏های گرد و غبار در منطقه با کانی‏شناسی خاک منطقه، احتمالاً می‏توان یکی از منابع گرد و غبار منطقه را بیابان‏های اطراف شهر یزد دانست.