پیشنگری دمای ایران در آینده نزدیک (2040-2021) بر اساس رویکرد همادی چند مدلی CMIP6
نویسندگان
1 استادیار آبوهواشناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
2 پژوهشگر پسادکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
doi
10.22059/jphgr.2021.308361.1007551چکیده
هدف از این پژوهش پیشنگری دمای ایران بر اساس رویکرد همادی چندمدلی (MME) با کاربست مدلهای CMIP6 است. برونداد پنج مدل برای دورة تاریخی (1995-2014) و آیندة نزدیک (2012-2040) تحت دو سناریوی بدبینانه (SSP3-7.0) و خیلی بدبینانه (SSP5-8.5) بهکار گرفته شد. برای درستیسنجی مدلها از سنجههای آماری MBE و NRMSE و دادههای دمای روزانة 120 ایستگاه همدید استفاده شد. از روشهای تغییر عامل دلتا (DCF) و میانگین وزنی مستقل (IWM) بهترتیب برای تصحیح اریبی و ایجاد یک مدل همادی استفاده شد. برای آشکارسازی تنشهای گرمایی از شاخص طول مدت گرما (WSDI) استفاده شد. نتایج نشان داد که تصحیح اریبی و همادیکردن مدلها با روش IWM پیشنگری دمای سالانه را بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک نسبت به مناطق مرطوب شمالی بهبود میبخشد. نتایج کلی نشان داد که بر اساس سناریوهای SSP3-7.0 و SS5-8.5، میانگین دمای سالانة کشور بهترتیب 13/1 و 26/1 درجة سلسیوس افزایش خواهد یافت. کمینة بیهنجاری در جنوب شرق و بیشینة آن در مناطق شمال غربی و مرکزی ایران اتفاق میافتد. شاخص طول مدت گرما نیز بیهنجاری مثبت را برای آینده نشان میدهد. بر اساس سناریوی SSP5-8.5، بیشینة این شاخص در سواحل جنوبی ایران بیهنجاری مثبت 5/74 روز را نشان میدهد.