تبیین جامعه‌شناختی عوامل مؤثر گرایش به سلفی‌گری در استان خوزستان؛ مورد مطالعه: جوانان شهر اهواز

نویسندگان

1 استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانش آموخته دکتری علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qpss.2021.56368.2693
چکیده

تاریخ معاصر استان خوزستان در اثر وجود برخی مشکلات اقتصادی، زیست‌محیطی و فرهنگی در داخل و مداخلات تاریخی عوامل بیرونی با مسائل تجزیه­گرایی قومی، معضلات امنیتی و برخی جرائم و ناهنجاری­های سیاسی ـ اجتماعی پیوند خورده است. استمرار برخی معضلات داخلی و تبلیغات رسانه­ای جبهه­ عربی و فرامنطقه‌ای باعث تحریک و تهییج معترضان قومی و بدنبال آن پیوند تفکرات قومیت‌طلبی با اندیشه­های وهابیت و تکفیری­ها در مناطقی از این استان انجامید. بر این اساس هدف اصلی پژوهش؛ شناسایی مؤلفه‌های مؤثر در گرایش برخی جوانان شیعی اهواز به تفکرات سلفی- تکفیری و انجام رفتارهای تروریستی در بخش­هایی از این استان بود. پژوهش از نوع رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه‌ داده‌بنیاد انجام شد. جامعه­ آماری شامل جوانان گرایش یافته به تفکرات سلفی و صاحب­نظران مطلع در مورد مسئله بود که به شیوه هدفمند انتخاب و پس از 17 مورد مصاحبه عمیق، اشباع نظری حاصل گردید. در ادامه با تکیه ‌بر رویکرد نظام‌مند داده­بنیاد و فرآیند کدگذاری باز، محوری و گزینشی و الگوی پارادایمی تحقیق ترسیم گردید. نتایج و یافته‌های پژوهش حاکی از آن بود که مؤلفه‌های فرهنگی، اقتصادی، رسانه‌ای، جغرافیایی و بیرونی نقش اصلی و مؤلفه‌های روان‌شناختی و سیاسی نقش تسهیل­گر را در گرایش جوانان به این تفکرات بر عهده داشته‌اند.