ارائه چارچوبی مفهومی برای طراحی برنامه درسی مبتنی بر آینده

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.48310/edup.2024.15603.1403
چکیده

هدف از این مطالعه، ارائه چارچوبی مفهومی برای طراحی برنامه درسی مبتنی بر آینده است. تغییر و تحولات سریع اجتماعی و رشد شتابان فناوری ‏های نوین، انسان‎ها را با چالش ‏هایی در آینده مواجه خواهد ساخت. آماده سازی انسان‎ها برای مواجهه با این چالش ‏ها یکی از اصلی ‏ترین اهداف آموزش و پرورش و آموزش عالی محسوب می ‏شود. در این نظام‏ های آموزشی نیز نقش برنامه درسی، بسیار تعیین کننده است. طراحان برنامه‏ درسی به کمک آینده‏ نگر‏ها باید همواره آینده را مورد مطالعه و کنکاش قرار دهند. یکی از رویکردهای مطالعه آینده، آینده ‏پژوهی است. آن‏ها باید از طریق آینده پژوهی به پیش‏ بینی وقایع احتمالی آینده بپردازند و نیازهای آینده را با استفاده از تکنیک ‏های مشخص، شناسایی کنند، سپس برنامه درسی مبتنی بر آینده را شکل دهند. به طور کلی در این مقاله با استفاده از روش سندکاوی و تحلیل محتوا به نقش آینده ‏نگری و آینده ‏پژوهی در طراحی برنامه درسی مبتنی بر آینده پرداخته شده است. برای تحلیل داده ‏ها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. چالش ‏های احتمالی فراروی جامعه در حوزه‏ های مختلف؛ وظایف نظام آموزشی برای مقابله با آن چالش ‏ها؛ آینده ‏نگری و جایگاه آن در برنامه ‏ریزی؛ مطالعه آینده از طریق رویکرد آینده‏ پژوهی؛ برنامه‏ درسی مبتنی بر آینده و نیازهای آن، رویکردهای پژوهشی مناسب برای شناسایی این نیازها مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفته و بر اساس آنها چارچوبی مفهومی برای طراحی برنامه درسی مبتنی بر آینده ارائه شده است.