واکاوی تأثیر ذهنیت مدرن بر چگونگی برساخته‌شدن نظم سیاسی -اجتماعی مطالعه موردی، بررسی آراء دکتر شریعتی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 عضو هیات علمی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22054/qpss.2021.55498.2656
چکیده

در ایران، نواندیشی در پی رویارویی ایرانیان با غیرغربی در عصر مشروطه پدیدار شد. نواندیشی دینی نیز بعنوان گونه­ ای از نواندیشی درصدد تلفیق دستاوردهای مدرن با گزاره ­های سنتی بوده است. مسأله نوشتار آن است که میزان تأثیر ذهنیت مدرن در برساخته­ شدن نظم سیاسی- اجتماعی مورد نظر شریعتی را بعنوان یکی از نواندیشان دینی ایران دهه چهل و پنجاه شمسی مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. یافته­ های پژوهش نشان می ­دهد که ذهنیت مدرن و حتی نامدرن به معنای نحوه ادراک از مدرنیته بر نظام فکری شریعتی تأثیرگذار بوده است؛ به ­گونه ­ای که وی با تأثیرپذیری از اندیشه متفکرانی نظیر گورویچ و برگ، سوسیالیسم را بخوبی شناخت و با سارتر و اندیشه­ های اومانیستی او آشنا شد. ماسینیون نیز که قرائت عرفانی از اسلام داشت، او را بشدت تحت تأثیر قرار داد. او با تاثیرپذیری از مدرنیته و نامدرنیته و تلفیق آن با اصول اسلامی، نظم سیاسی و اجتماعی مطلوب خود را بر مدار امت و امامت و دموکراسی متعهد پی­ریزی نمود. این پژوهش می‌کوشد بر اساس نظریه سه ­گانۀ لاکان، خوانش شریعتی ­از ذهنیت مدرن و بهره‌گیری وی از گزاره­ های نامدرن را در جهت ایجاد نظم سیاسی- اجتماعی مطلوب با روش توصیفی و تحلیلی مورد بررسی و کنکاش قرار دهد.