پهنه بندی آسیب پذیری فرسایش کناره ای (مطالعۀ موردی: رودخانۀ هفت چشمۀ قزوین)
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jphgr.2021.297491.1007491چکیده
رودخانهها سیستمی پویا بوده و برای رسیدن به تعادل بستر در مسیر خود برداشت، حمل، و رسوبگذاری میکنند. به همین دلیل، مشخصههای مورفولوژیک آنها بهطور پیوسته در طی زمان تغییر میکند. در این پژوهش از روش پهنهبندی آسیبپذیری فرسایش کناره برای بررسی عوامل مؤثر (شیب کناره، الگوی پیچانرودی، شیب طولی رودخانه، فرسایش خاک، پوشش گیاهی، فعالیتهای انسانی، و تنش برشی نزدیک کرانه) در ناپایداری و فرسایش کناری رودخانة هفتچشمه در روستای رزجرد از توابع استان قزوین بخش رودبار الموت (معلم کلایه) و به طول تقریبی 11 کیلومتر استفاده شده است. با استفاده از نقشههای توپوگرافی، تصاویر گوگل ارث، و بازدیدهای میدانی، پارامترهای هر بازه بررسی شد و سپس پهنهبندی رودخانه از نظر مخاطرهآمیزبودن آن به پنج منطقة خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم، و خیلی کم تقسیم شد. نتایج نشان داد بیشتر بازهها در رودخانة هفتچشمه از نظر حساسیت به فرسایش در وضعیت متوسط قرار دارند. اما در بازههای 8 و 9 به دلیل فعالیت انسانی زیاد در حریم رودخانه در طبقة متوسط تا زیاد از نظر مخاطره قرار گرفتهاند. همچنین، در همة بازهها بهجز بازة 10 بهدلیل حساسیت مواد کناره نسبت به فرسایش در طبقة متوسط تا زیاد قرار گرفتهاند.