پهنه بندی آسیب پذیری فرسایش کناره ای (مطالعۀ موردی: رودخانۀ هفت چشمۀ قزوین)

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jphgr.2021.297491.1007491
چکیده

رودخانه‏ها سیستمی پویا بوده و برای رسیدن به تعادل بستر در مسیر خود برداشت، حمل، و رسوب‏گذاری می‏کنند. به همین دلیل، مشخصه‏های مورفولوژیک آن‏ها به‏طور پیوسته در طی زمان تغییر می‏کند. در این پژوهش از روش پهنه‏بندی آسیب‏پذیری فرسایش کناره برای بررسی عوامل مؤثر (شیب کناره، الگوی پیچانرودی، شیب طولی رودخانه، فرسایش خاک، پوشش گیاهی، فعالیت‏های انسانی، و تنش برشی نزدیک کرانه) در ناپایداری و فرسایش کناری رودخانة هفت‏چشمه در روستای رزجرد از توابع استان قزوین بخش رودبار الموت (معلم کلایه) و به طول تقریبی 11 کیلومتر استفاده شده است. با استفاده از نقشه‏های توپوگرافی، تصاویر گوگل ارث، و بازدیدهای میدانی، پارامترهای هر بازه بررسی شد و سپس پهنه‏بندی رودخانه از نظر مخاطره‏آمیزبودن آن به پنج منطقة خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم، و خیلی کم تقسیم شد. نتایج نشان داد بیشتر بازه‏ها در رودخانة هفت‏چشمه از نظر حساسیت به فرسایش در وضعیت متوسط قرار دارند. اما در بازه‏های 8 و 9 به دلیل فعالیت انسانی زیاد در حریم رودخانه در طبقة متوسط تا زیاد از نظر مخاطره قرار گرفته‏اند. همچنین، در همة بازه‏ها به‏جز بازة 10 به‏دلیل حساسیت مواد کناره نسبت به فرسایش در طبقة متوسط تا زیاد قرار گرفته‏اند.