بررسی عناصر طراحی و تدوین برنامه درسی با رویکرد پساکیفی

نویسندگان

1 دانشیار برنامه ریزی درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشیار برنامه ریزی درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

4 دانشیار برنامه ریزی درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
چکیده

با قرار گرفتن در عصر آنتروپوسین، جهان با وجود پیچیدگی و تحولات سریع، سرعت‌بخشی در امر یاددهی- یادگیری، اقدامات عملی و به کارگیری آن را ضروری می‌داند، به طوری‌که شیوه‌های سنتی و پیش‌سازمان یافته دیگر نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای بشر در امر آموزش باشد. همین امر سبب شد رویکرد نوین پساکیفی که رویکردی غیرخطی، غیر رادیکال و آزاد، با ساختارهای پساساختارگرایانه و پساامانیسمی به منصه ظهور برسد. بنا به اهمیت برنامه ریزی درسی به عنوان رکن اساسی تغییر، تحول و نوآوری در آموزش و پرورش، تحقیق حاضر با هدف بررسی عناصر طراحی و تدوین برنامه درسی با رویکرد پساکیفی به روش اسنادی از طریق پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی، فارسی و موتور جستجوی علمی صورت پذیرفت که در نهایت 8 مقاله به تفصیل مورد بررسی قرار گرفت. به ‌منظور افزایش اتکاپذیری، تاییدپذیری، باورپذیری صحت داده‌ها، از شیوه‌های « بازبینی دو ارزیاب و بهره‌گیری از نظرات همکاران پژوهشی و تایید آن‌ها»، «تبیین جزئیات دقیق فرایند گردآوری و تحلیل داده‌ها»، «سه سویه نگری مبتنی بر تنوع بخشی مقالات مرتبط، تحلیل موارد منفی و متنافض تفسیر شده در داده ها» استفاده شد. نتایج نشان داد که این رویکرد ظرفیت‌های لازم برای محقق شدن و رفع نیازهای دنیای کنونی بشر را دارد. پژوهش حاضر اولین تلاش داخلی در ورود به حوزه علوم تربیتی، طراحی و تدوین برنامه درسی است. لذا با توجه به رشد و گسترش این رویکرد در جهان و بهره‌گیری از فرصت‌های آن، ورود به این حوزه به پژوهشگران داخلی و استفاده از این رویکرد به مربیان و معلمان حوزه‌‌ی تعلیم و تربیت پیشنهاد می‌شود.