تعلیم و تربیت در دستگاه ایدئولوژیک داعش؛ نسل جدید اسلام گرایی رادیکال و تلاش برای آفرینش جامعه آرمانی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

2 دانشجوی دکتری، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

doi
10.22054/qpss.2020.33065.2394
چکیده

رژیم‌ها و گروه‌های ایدئولوژیک در راستای رسیدن به جهان آرمانی و مدینه فاضله موعود همواره درصدد پرورش انسان‌هایی طراز نوین بوده‌اند و برای تحقق این امر در پی کنترل همه‌جانبه ابعاد گوناگون زندگی انسان‌ها برآمده‌اند. به نظر می‌رسد داعش نیز به عنوان یک سازمان سیاسی- نظامی تمامیت‌خواه از این امر مستثنی نبوده است. تجربه دوره هرچند کوتاه‌مدتِ خلافت نشان می‌دهد این گروه با قرائتی خاص از متون مقدس اسلامی به‌طور خاص به دنبال آموزش و پروش کودکان و نوجوانان بوده است تا در نهایت انسان آرمانی و مدینه فاضله مدنظر خود را بیافریند. در این مقاله، ضمن تحلیل محتوای آثار درسی و تبلیغی، نظر آن گروه درباره علوم مختلف و روش‌های نظام تعلیم و تربیت برای رسیدن به هدفش پرداخته شده است و در این مسیر از مفهوم دستگاه‌های ایدئولوژیک دولت (آلتوسر) بهره گرفتهشد. از سوی دیگر با آگاهی از تلاش داعش برای بهره‌گیری از روش‌ها و ابزارهای گوناگون در جهت کسب تعهد و وفاداری هواداران، این مقاله می‌کوشد تا مسیرهای محتمل اثرگذار و نفوذ داعش بر کودکان و نوجوانان را در مرحله ارتباط و تماس اولیه مورد بررسی قرار دهد که عبارتند از: حساسیت‌زدایی نسبت به خشونت، نمایش شیوه مثبت زمامداری، اعطای حس هویت جمعی، الگوی نقش مثبت فقدان و جایگزینی و افراد بزرگسال قابل اعتماد و اثرگذار.

کلیدواژه‌ها