فراسوی دوگانگی؛ زیست جهان و برنامه درسی تربیت معلم علوم با نگرش پدیدارشناختی
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی
doi
چکیده
از میان اجزای برنامه درسی، معلم به منزله واسط برنامه قصد شده و اجرا شده، مهمترین عامل انسانی بهشمار میآید. باورهای معرفتشناسی معلمان بهطور عام و معلمان علوم بهطور خاص، بر شیوههای آموزش آنها موثر است و فرایند تدریس را قوام میبخشد. رویکرد پدیدارشناسی بهعنوان یکی از مهمترین رویکردهای فلسفی سده اخیر در حوزههای مختلف علوم از جمله روششناسیهای پژوهش در تعلیم و تربیت، بهتدریج مشروعیت خود را نزد محققان کسب کرده است. پرسشهای اساسی مقاله حاضر عبارت از این است که در نگرش پدیدارشناسی، چه تصوری از طبیعت به مثابه موضوع علوم وجود دارد؟ و ویژگیهای اساسی برنامه درسی علوم و تربیت معلم علوم از منظر پدیدارشناختی چیست؟. پاسخ به این پرسشها چارچوبی معرفت شناختی برای قوام باورهای معلمان علوم در اختیار مینهد. این بررسی با بهرهگیری از پژوهش فلسفی (تفسیر مفهوم، مفهومپردازی، ارزیابی ساختار مفهومی) انجام شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد تصوری که در نگرش پدیدارشناسی از طبیعت حاصل میشود فراسوی سوژه و ابژه معرفتشناسی کلاسیک است و بر این اساس، الگویی پدیدارشناختی برای تربیت معلم علوم عرضه شد که عبارت است از دوایر متداخل از مرکز شامل طبیعت، شاگرد، معلم، رویکردهای آموزش علوم و در سطح بیرونی، زیست جهان قرار میگیرد.