الگوهای توزیع فراوانی آب بارش‌پذیرِ ایران‌زمین در دورة مطالعاتی 1381-1396

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی،‌ گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه اصفهان

2 استاد آب و هواشناسی،‌ گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه اصفهان

3 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای دانشگاه زنجان

doi
10.22059/jphgr.2021.289267.1007438
چکیده

رطوبت جو نه‌تنها یک گاز گلخانه‌ای مهم به‌شمار می‌رود، بلکه وردش‌های جهانی اقلیم و چرخة آب نیز به شکل قابل توجهی تحت تأثیر این عامل قرار دارد. در این مطالعه برای بررسی الگوهای توزیع فراوانی آبِ بارش‌پذیر در ایران از فرآوردة آب بارش‌پذیر سنجندة مودیس آکوا برای بازة زمانی 1381-1396 استفاده شد. نتایج حاصل از اجرای روش تحلیل مؤلفة اصلی‌ بر روی آرایة فراوانی آبِ بارش‌پذیر در گسترة ایران نشان داد چهار مؤلفة اول 5/95 درصد پراش کل را تبیین می‌کند. ارتباط هر یک از این مؤلفه‌ها با عامل ارتفاع و فاصله از دریا نیز بررسی شد.‌ نتایج تحلیل مؤلفه نشان داد در بخش‌های داخلی، ارتفاع و در کرانه‌ها شرایط دمایی و فرارفت رطوبت بیشترین نقش را در توزیع فراوانی رطوبت جو ایران بازی می‌کنند؛ به‌طوری‌که آبِ بارش‌پذیر مناطق با ارتفاع بالاتر از 3000 متر‌ کمتر از 6 میلی‌متر و سواحل دریای عمان در 60 درصد اوقات بالای 26 میلی‌متر است. واکاوی پیوند میان ارتفاع و فاصله از دریا با مؤلفه‌های اصلی نیز تأییدی بر یافته‌های فوق بود.‌