پیامدهای اجتماعی زلزله بم در روستاهای آسیب دیده
نویسندگان
1
doi
چکیده
در این پژوهش، پس از ارزیابی مشارکتی مدیریت بحران در روستای آسیبدیده خواجه عسگر به بررسی پیمایشی پیامدها و فرآیندهای مدیریت بحران در روستاهای آسیبدیده پرداخته شد. نتایج پژوهش، علاوه بر بطلان تصورات شکلیافته در مورد قربانیان بهویژه ناتوانیها، انتظارات، نقشها، دلواپسیها و انفعالگراییها، نمایانگر کارآمدی و توانمندی شبکههای هنجاری روابط اجتماعی بهویژه شبکه خویشاوندی در مدیریت محلی و همچنین، مؤید نقش فعالانه مردم و شبکههای محلی در مواردی همچون مراحل نجات، امداد، ساماندهی اولیه، آواربرداری، تأمین نیازهای اولیه، هدایت کمکها، کمکرسانی به نیازمندان ناتوان، توزیع متناسب و مناسب اقلام ، و بهخصوص نظارت بود. البته بهرغم تواناییها و کارآمدی مردم و اجتماعات محلی، میزان مشارکت آنها در مرحله بازسازی خانههای روستایی بسیار پایین بود، زیرا تصمیمگیریها و مدیریت بر مبنای پیشانگاشت ناتوانی آسیبدیدگان دنبال میشد؛ و بدین ترتیب، غفلت و استفاده بسیار ناچیز از استعدادها و توانمندیهای انسانی و محیطی به افزایش نجومی هزینهها و رشد برخی آسیبهای اجتماعی مانند اعتیاد، سرقت و قاچاق انجامیده است. همچنین، غیاب مهندسی اجتماعی و فنی محوری موجب تغییر کاربری مساکن بازسازی شده و نابودی بسیاری از مظاهر بدیع و تنوعات معماری روستایی شده و بیتوجهی به ماهیت اعتماد اجتماعی، با سازوکار محلی خاص آن در جامعه روستایی و اتکای آن بر فرهنگ بومی و آشنای خویشاوندی، و نیز چسبندگی مالکیت، ثروت و معیشت موجب افزایش تعارضات اجتماعی و هنجاری در ساختار اجتماعی شده است.