طرحواره‌های ناسازگار اولیه و پریشانی روان‌شناختی در افراد مبتلا به اختلال‌های اضطرابی: ‏نقش واسطه‌ای شفقت خود، بهوشیاری و مهارت‌های تنظیم هیجان

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. ‏

2 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.‏

3 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.‏

doi
10.22059/japr.2026.373868.644883
چکیده

این پژوهش با هدف تعیین مدل ساختاری رابطۀ بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و پریشانی روان‌شناختی در افراد مبتلا به اختلال‌های اضطرابی با درنظرگرفتن نقش واسطه‌ای شفقت خود، بهوشیاری و مهارت‌های تنظیم هیجان انجام شد. پژوهش از نظر هدف توسعه‌ای و از نظر شیوۀ گردآوری داده‌ها توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ افراد مراجعه‌کننده به دو مرکز مشاوره در تهران در سال 1402 بود که نشانه‌های اختلالات اضطرابی را داشتند. برای انجام این پژوهش، نمونه‌ای با حجم 206 نفر (112 زن و 94 مرد) به روش نمونه‌گیری در دسترس از بین این مراجعه‌کنندگان انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به پرسشنامه‌های پریشانی روان‌شناختی (K10)، طرحوارۀ ناسازگار اولیه-فرم کوتاه (SQ–SF)، شفقت خود (Scs)، مقیاس پنج‌وجهی بهوشیاری (FFMQ) و تنظیم شناختی هیجان (CERQ) پاسخ دادند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلۀ ساختاری استفاده شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS نسخۀ 27 و 11/4 R انجام گرفت. برمبنای نتایج، نقش واسطه‌ای شفقت خود و بهوشیاری در رابطۀ بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و پریشانی روان‌شناختی مورد تأیید قرار گرفت (0/05 >p)؛ درحالی‌که نقش واسطه‌ای تنظیم هیجان در این رابطه تأیید نشد. با درنظرگرفتن نتایج، مطلوب است در سبب‌شناسی پریشانی روان‌شناختی و طرحواره‌های ناسازگار اولیۀ افراد دارای اختلالات اضطرابی و انجام مداخلات پیشگیرانه، نقش عواملی مانند شفقت خود، بهوشیاری و تنظیم هیجان را مدنظر قرار داد.