بررسی تاثیر بحران کووید-19 بر گفتمان جهانی شدن و آینده پیش روی آن

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، اردکان یزد، ایران

2 عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

doi
10.22054/qpss.2020.52445.2546
چکیده

پرسش اصلی مقاله عبارت است از اینکه «در شرایط بحرانی کنونی، کووید-19 چگونه بر گفتمان جهانی شدن تاثیر گذاشته و  چه سناریوهایی پیش‌روی گفتمان جهانی شدن خواهند بود؟» نتایج حاصل از تحقیق که با روش آینده­پژوهی (سناریوپردازی) حاصل شده است، نشان می­دهد که گفتمان جهانی­شدن با دال مرکزی لیبرالیسم و با دال­های شناوری چون بازار آزاد و تجارت جهانی پیش از بحران کرونا دچار آسیب­های اساسی شده بود؛ در این میان، همه‌گیری کرونا به این امر شدت بخشید و در ادامه تشدید سیاست‌های ضربتی دولت­ها از قبیل انسداد مرزها، کنترل و محدودسازی اطلاعات و اخبار، عدم رعایت عدالت اجتماعی و حقوق بشر، شیوع ناسیونالیسم، اقتدارگرایی و سانسور شدید به تدریج مابقی دال‌های شناور را نیز با چالشی عمیق روبرو ساخت. به نظر می­رسد در باب آینده پیش روی گفتمان جهانی شدن نیز چهار سناریو قابل طرح است که در سه دسته­بندی عبارتند از: الف- آینده مطلوب: بازگشت جهانی­شدن به روال گذشته و همبستگی مجدد میان دولت­ها؛ ب- آینده محتمل: 1- کاهش سرعت فرایند جهانی شدن و روی‌آوری دولت‌ها به منفعت‌طلبی؛ 2-کاهش سرعت فرایند جهانی شدن و انقباض موقت محیط بین‌الملل؛  پ- آینده ممکن: توقف گفتمان جهانی شدن، شکست ایدئولوژی سرمایه‌داری و ظهور ایدئولوژی‌های جدید.