مقایسۀ اثربخشی طرحواره‌درمانی هیجانی و درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر تنظیم شناختی هیجان، عدم تحمل بلاتکلیفی و انعطاف‌پذیری ‌شناختی در افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی و تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی و تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

3 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی و تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

4 استادیار، گروه روان‌شناسی بالینی، واحد علوم پزشکی تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
10.22059/japr.2025.356174.644559
چکیده

هدف این پژوهش مقایسۀ اثربخشی طرحواره‌درمانی هیجانی و درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر تنظیم شناختی هیجان، عدم تحمل بلاتکلیفی و انعطاف‌پذیری ‌شناختی بود. طرح پژوهش تحلیلی و شبه‌تجربی و از نوع کارآزمایی بالینی، تصادفی‌شده، یک‌سو کور و پلاسبو کنترل بود. جامعۀ آماری آن بیماران دچار اختلال اضطراب فراگیر بودند که به مراکز درمانی (روان‌پزشکی، روان‌شناسی و مراکز سلامت) شهر ارومیه در سال 1400 مراجعه کرده بودند. برای نمونه‌گیری، به روش دردسترس و هدفمند، 45 نفر (13 مرد و 32 زن) بود: 15 نفر گروه طرحواره‌درمانی هیجانی (4 مرد و 11 زن)، 15 نفر گروه درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی (4 مرد و 11 زن) و 15 نفر گروه کنترل (5 مرد و 10 زن). داده‌ها با پرسشنامه‌های اختلال اضطراب فراگیر (GAD-7)، نگرانی ایالت پنسیلوانیا (PSWQ)، عدم تحمل ابهام، انعطاف‌پذیری شناختی و تنظیم هیجانی-شناختی و دو روش درمانی شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و طرحواره‌درمانی هیجانی، جمع‌آوری و با نرم‌افزار SPSS-28 و آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد طرحواره‌درمانی هیجانی و درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر تنظیم شناختی هیجان، عدم تحمل بلاتکلیفی (ابهام) و انعطاف‌پذیری ‌شناختی در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر اثربخشی دارند و اثربخشی طرحواره‌درمانی هیجانی بیشتر از درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی است. با توجه به نتایج می‌توان از این دو روش مداخله‌ای به‌خصوص طرحواره‌درمانی هیجانی در راستای کنترل هیجانات و اضطراب در بیماران دچار اضطراب فراگیر استفاده کرد.