فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامۀ مهارت‌های اجتماعی، حرکتی و زبانی تحول‌محور بر ارتقای شاخص‌های تحولی کودکان با تأخیر تحولی کلی انجام شد. طرح پژوهش، از نوع آمیخته (کیفی و کمی) بود. بخش کیفی، از مطالعۀ مروری سیستماتیک مداخلات روان‌شناختی برای کودکان با تأخیرهای تحولی شکل گرفت و در ادامه با استفاده از روش دلفی، برنامۀ ارتقای مهارت‌های تحولی تدوین شد. در بخش کمی نیز از راهبرد شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه استفاده شد. جامعۀ آماری شامل کودکان 5-3 سال با تأخیر تحولی در شهر تهران در سال 1402-1401 بود که از میان آنان 22 نفر (10 دختر و 12 پسر) به‌صورت دردسترس انتخاب و در دو گروه 11 نفری آزمایش و گواه قرار داده شدند. برنامۀ بازی‌های تحول‌محور به کودکان گروه آزمایش به‌صورت کارگاه‌های مادر-کودک (12 جلسه) آموزش داده شد، اما به گروه گواه، آموزشی ارائه نشد. ابزار استفاده‌شده پرسشنامۀ غربالگری تحولی (ASQ-3) و مصاحبۀ بالینی بود. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل واریانس تک‌متغیره و نرم‌افزار SPSS نسخۀ 26 استفاده شد. نتایج نشان داد برنامۀ بازی‌های تحول‌محور به ارتقای شاخص‌های تحولی منجر شده است. انجام مداخلات به‌هنگام در قالب بازی و توجه به مشارکت خانواده در بهبود شرایط، روشی کارآمد در جهت تقویت مهارت‌های رشدی و توانمندی کودکان با تأخیر تحولی است.