اثربخشی مداخلۀ مبتنی بر نظریۀ خودتعیین‌گری بر ارتقای بهزیستی ادراک‌شده در روابط دوستانه در سرآغاز جوانی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 گروه روان‌شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.366115.644748
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخلۀ مبتنی بر نظریۀ خودتعیین‌گری (SDTI) بر ارتقای بهزیستی ادراک‌شده در روابط دوستانه در سرآغاز جوانی انجام شد. طرح پژوهش به‌لحاظ هدف، کاربردی و از نوع نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه گواه (لیست انتظار) و مرحلۀ پیگیری بود. جامعۀ آماری پژوهش را دانشجویان کارشناسی دانشگاه‌های شهر مشهد در نیمسال دوم سال تحصیلی 1402-1401 تشکیل دادند. نمونۀ پژوهش شامل 30 نفر (19 نفر زن و 11 نفر مرد) بود که به روش دردسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جای‌دهی شدند. گردآوری داده‌ها با مقیاس سطح حالت سرزندگی ذهنی (SVS-SL)، پرسشنامۀ ادراک از مؤلفه‌های کیفیت رابطه (PRQC) و مقیاس همدلی اساسی (BES) انجام گرفت. شرکت‌کنندگان گروه آزمایش به مدت هشت جلسۀ 90 دقیقه‌ای و هفته‌ای دو مرتبه در معرض مداخله قرار گرفتند. داده‌ها با تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر چندمتغیره و با نرم‌افزار SPSS-27 تحلیل شدند. نتایج نشان داد مداخلۀ مبتنی بر نظریۀ خودتعیین‌گری (SDTI) بر ارتقای مؤلفه‌های بهزیستی ادراک‌شده در روابط دوستانه (سرزندگی، رضایت، تعهد، صمیمیت، اعتماد و همدلی) مؤثر است. در مرحلۀ پیگیری، اثربخشی مداخله به‌طور معناداری افزایش یافت (01/0>P). یافته‌های این پژوهش نشان داد مداخلۀ مبتنی بر نظریۀ خودتعیین‌گری (SDTI) می‌تواند در افزایش بهزیستی ادراک‌شده در روابط دوستانه مؤثر واقع شود و استفاده از آن به مشاوران مراکز مشاورۀ دانشجویی توصیه می‌شود.