اثربخشی درمان فراشناختی بر نشانگان شناختی-توجهی، فاجعه‌سازی و شدت درد در زنان مبتلا به فیبرومیالژیا

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22059/japr.2025.354309.644521
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان فراشناختی بر نشانگان شناختی-توجهی، فاجعه‌سازی و شدت درد زنان مبتلا به فیبرومیالژیا صورت گرفت. این پژوهش کاربردی و نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل زنان مبتلا به بیماری فیبرومیالژیای مراجعه‌کننده به کلینیک‌های تخصصی روماتولوژی و ارتوپدی تهران در اردیبهشت و خرداد 1401 بودند. از میان آن‌ها 42 بیمار به روش نمونه‌گیری دردسترس براساس تشخیص قطعی تخصصی فیبرومیالژیا انتخاب شدند و سپس به‌صورت گمارش تصادفی در دو گروه 21 نفره (آزمایش و گواه) قرار گرفتند. ابزارهای سنجش پرسشنامه‌های مقیاس نشانگان شناختی-توجهی (CAS-1)، مقیاس فاجعه‌سازی درد (PCS) و مقیاس شدت درد (SCPQ) بود. تجزیه و تحلیل اطلاعات و پاسخ به فرضیات پژوهش، با آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفت. در سطح آمار توصیفی از میانگین و انحراف استاندارد، در سطح آمار استنباطی به‌منظور بررسی نرمال‌بودن توزیع متغیرها از آزمون شاپیرو-ویلک و برای بررسی همگنی واریانس‌ها از آزمون لوین استفاده شد. همچنین بررسی فرضیۀ پژوهش به کمک آزمون‌های تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و تحلیل کوواریانس یک‌متغیری (ANCOVA) صورت گرفت. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخۀ 26 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تحلیل داده‌ها در سطح معنادار (01/0>P) نشان داد درمان فراشناختی موجب کاهش نشانگان شناختی-توجهی (اندازۀ اثر 85/0)، فاجعه‌سازی درد (اندازۀ اثر 89/0) و شدت درد (اندازۀ اثر 86/0، 83/0، 69/0) در بیماران فیبرومیالژیا می‌شود؛ بنابراین درمان فراشناختی موجب کاهش نشانگان شناختی-توجهی، فاجعه‌سازی و درد در مبتلایان به فیبرومیالژیا می‌شود.