ارائۀ الگوی قلدری سازمانی در مراکز آموزشی-درمانی: رویکرد نظریهپردازی دادهبنیاد
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز، ایران.
3 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز، ایران.
4 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز، ایران.
doi
10.22059/japr.2025.355472.644552چکیده
هدف پژوهش حاضر ارائۀ الگوی قلدری سازمانی در مراکز آموزشی-درمانی بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش آن نظریۀ دادهبنیاد از نوع رویکرد استقرایی بود. میدان پژوهش شامل متخصصان و خبرگان مدیریتی آشنا به قلدری سازمانی و همچنین پزشکان، پرستاران و کارمندان شاغل در مراکز آموزشی-درمانی تبریز در سال 1401 بودند. مشارکتکنندگان 21 نفر (13 مرد و 8 زن) بودند که به روش نمونهگیری گلولهبرفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات مصاحبۀ نیمهساختاریافته بود. بهمنظور تجزیه و تحلیل دادهها از تحلیل نظریۀ دادهبنیاد کوربین و استراوس استفاده شد. مطابق نتایج، کدهای زیر مشخص شد: شرایط علی قلدری سازمانی شامل سه کد محوری اعمال قدرت یکجانبه، تبعیض و مدیریت ناکارآمد؛ شرایط زمینهای مؤثر بر قلدری سازمانی شامل چهار کد محوری ضعف شخصیتی، ایجاد ترس، رفتار غیرحرفهای و بیاخلاقی سازمانی؛ شرایط مداخلهگر مؤثر بر قلدری سازمانی شامل چهار کد محوری اجرای ضعیف قانون، نظارت ضعیف، مدیران تحمیلی و مدیریت منابع انسانی ضعیف؛ راهبردهای اعمال قلدری سازمانی شامل سه کد محوری سوءاستفاده از موقعیت شغلی، تحمیل بارکاری اضافی و عدم برخورد ناشی از ضعف مدیریت؛ و پیامدهای قلدری سازمانی شامل هشت کد محوری آسیبهای جسمی-روانی، نارضایتی اربابرجوع، تضعیف روحیۀ کاری، پیشرفت حرفهای ضعیف، هویت حرفهای شکننده، هویت سازمانی شکننده، هرجومرج اداری و ازدستدادن مزیت رقابتی. نتایج این تحقیق میتواند در سیاستگذاری و تدوین برنامههای مقابله با پدیدۀ قلدری در سازمانهای آموزشی-درمانی کاربرد داشته باشد.
