بررسی ساختار عاملی، روایی و پایایی پرسشنامۀ تنظیم هیجان تحصیلی (AERQ) برای دانش‌آموزان دورۀ دوم متوسطه

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

2 دانشیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

doi
10.22059/japr.2025.354731.644529
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی ساختار عاملی، روایی و پایایی پرسشنامۀ تنظیم هیجان تحصیلی نوجوانان انجام گرفت. این پژوهش از منظر هدف کاربردی بود و جامعۀ آماری را نیز کلیۀ دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ دوم شهر مشهد در سال تحصیلی 1402-1401 تشکیل می‌دادند. به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 204 دانش‌آموز (101 پسر و 103 دختر) از مقطع متوسطۀ دوم انتخاب شدند و به پرسشنامه‌ها پاسخ دادند. گردآوری داده‌ها به‌وسیلۀ پرسشنامه‌های تنظیم هیجان تحصیلی نوجوانان (AERQ)، تنظیم هیجان کودکان و نوجوانان (ERQ-CA)، اضطراب آزمون شناختی (CTA-17) صورت گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها به روش‌های تحلیل‌عاملی اکتشافی، تحلیل‌عاملی تأییدی، روایی هم‌زمان و همسانی درونی به‌وسیلۀ نرم‌افزارهای SPSS-26 و AMOS-24 انجام شد. نتایج تحلیل‌عاملی اکتشافی نشان داد پرسشنامۀ تنظیم هیجان تحصیلی نوجوانان دارای 37 گویه و هشت عامل اجتناب از موقعیت، توسعۀ شایستگی، پرت‌کردن حواس، ارزیابی مجدد، سرکوبی، نفس عمیق، برون‌ریزی هیجان و حمایت اجتماعی است. همچنین نتایج مشخص کرد مقیاس ساختاری هشت‌عاملی با واریانس تبیین‌شدۀ 45/69 دارد. روایی ابزار همبستگی این پرسشنامه با ابزارهای تنظیم هیجان کودکان و نوجوانان و اضطراب شناختی آزمون بررسی شد و نتایج حاکی از همبستگی مناسب و معنادار بود. برای بررسی پایایی پرسشنامه نیز ضریب آلفای کرونباخ برای کل مقیاس 0/88 و برای خرده‌مقیاس‌ها بین 0/61 تا 0/81 بود. به این ترتیب نتایج نشان داد این پرسشنامه از روایی و پایایی مطلوبی در جمعیت دانش‌آموزان نوجوان ایرانی برخوردار است و می‌توان از آن به‌عنوان ابزاری مناسب برای سنجش تنظیم هیجان دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ دوم در پژوهش‌ها استفاده کرد.