اثربخشی درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر بر همجوشی شناختی و رفتارهای خودمراقبتی دانش‌آموزان مبتلا به دیابت نوع یک

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.

2 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.

doi
10.22059/japr.2025.343316.644265
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر بر همجوشی شناختی و رفتارهای خودمراقبتی دانش‌آموزان مبتلا به دیابت نوع 1 به روش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه انجام گرفت. دورۀ پیگیری دو ماه بود. جامعۀ آماری مورد مطالعه دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ اول و دوم مبتلا به دیابت نوع 1 شهر شیراز در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. در این پژوهش 36 دانش‌آموز (20 پسر و 16 دختر) مبتلا به دیابت نوع 1 به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه گمارده شدند. گروه آزمایش در 10 جلسه در مدت دو ماه و نیم درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر دریافت کردند. پرسشنامه‌های مورد استفاده شامل پرسشنامۀ همجوشی شناختی (CFQ) و پرسشنامۀ خودمراقبتی (SCQ) بود. داده‌ها با نرم‌افزار آماری SPSS-23 به روش تحلیل واریانس آمیخته تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر بر همجوشی شناختی (0001>P؛ 0/54=Eta؛ 41/34=F) و رفتارهای خودمراقبتی (0001>P؛ 0/58=Eta؛ 48/66=F) دانش‌آموزان مبتلا به دیابت نوع 1 تأثیر معنی‌داری دارد. براساس نتایج تحقیق می‌توان نتیجه گرفت درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر با استفاده از شناختن هیجان‌ها، آموزش آگاهی هیجانی، بازارزیابی شناختی، شناسایی الگوهای اجتناب از هیجان و مطالعۀ رفتارهای ناشی از هیجان می‌تواند به‌عنوان درمانی مؤثر برای کاهش همجوشی شناختی و بهبود رفتارهای خودمراقبتی دانش‌آموزان مبتلا به دیابت نوع 1 مورد استفاده قرار گیرد.