اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی (MBCT) بر ارتقای کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با علائم ضرب‌آهنگ شناختی کند

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

2 گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.355475.644542
چکیده

هدف پژوهش حاضر ارزیابی اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی (MBCT) بر ارتقای کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با علائم ضرب‌آهنگ شناختی کند بود. پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی از نوع طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان پسر با علائم ضرب‌آهنگ شناختی کند بود که در سال تحصیلی 1402-1401 در مدارس شهر تبریز در دورۀ اول دبیرستان مشغول به تحصیل بودند. از این جامعه، به روش نمونه‌گیری هدفمند 30 دانش‌آموز که علائم ضرب‌آهنگ شناختی کند داشتند، انتخاب شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش در 12 جلسه، برنامۀ شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی را دریافت کردند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامۀ علائم ضرب‌آهنگ شناختی کند (SCT) و پرسشنامۀ مهارت‌های اجرایی (ESQ-R) استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها به روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره صورت گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS-25 استفاده شد. نتایج نشان داد برنامۀ شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر سه مؤلفۀ برنامه‌ریزی، تنظیم هیجان و مدیریت زمان تأثیر معنادار دارد (05/0>p)، اما تأثیر معناداری در مؤلفه‌های سازمان‌دهی و تنظیم رفتار مشاهده نشد؛ بنابراین، با توجه به اینکه شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در بهبود برنامه‌ریزی، تنظیم هیجان و مدیریت زمان دانش‌آموزان با علائم ضرب‌آهنگ شناختی کند تأثیر داشت، پیشنهاد می‌شود متخصصان و معلمان از این مداخله برای بهبود کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با ضرب‌آهنگ شناختی کند استفاده کنند.