تدوین مدل اضطراب اجتماعی دانش‌آموزان براساس کمال‌گرایی سازش‌نایافته و اجتناب تجربه‌ای با نقش واسطه‌ای دشواری در تنظیم هیجان

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان ، خرم آباد، ایران.

4 گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.375061.644904
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل اضطراب اجتماعی دانش‌آموزان براساس کمال‌گرایی سازش‌نایافته و اجتناب تجربه‌ای و نقش واسطه‌ای دشواری در تنظیم هیجان انجام شد. روش پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ دانش‌آموزان دورۀ متوسطۀ شهرستان خرم‌آباد در سال تحصیلی 1403-1402 بود که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی، 160 پسر و 190 دختر (350 دانش‌آموز) انتخاب شدند و پرسشنامه‌های اضطراب اجتماعی (SPIN)، کمال‌گرایی (PI)، اجتناب تجربه‌ای (AAQ) و دشواری در تنظیم هیجان (DERS) را تکمیل کردند. برای تحلیل داده‌های توصیفی و همبستگی از نرم‌افزار SPSS-22 و برای تحلیل مسیر از نرم‌افزار AMOS-26 استفاده شد. یافته‌ها نشان داد کمال‌گرایی سازش‌نایافته (0/34₌β؛ 0/01>p) و اجتناب تجربه‌ای (0/42=β؛ 0/01>p) اثر مستقیم، مثبت و معناداری بر اضطراب اجتماعی دارد. همچنین کمال‌گرایی سازش‌نایافته (0/31₌β؛ 0/01>p) و اجتناب تجربه‌ای (0/54₌β؛ 0/01>p) اثر مستقیم با دشواری در تنظیم هیجان دارند. درنهایت دشواری در تنظیم هیجان دارای اثر مستقیم و معنادار بر اضطراب اجتماعی است (0/19₌β؛ 0/01>p). به‌طورکلی نتایج مشخص کرد مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. به‌علاوه آزمون بوت‌استرپ نقش غیرمستقیم دشواری در تنظیم هیجان و نقش غیرمستقیم این عامل روان‌شناختی را بر اضطراب اجتماعی دانش‌آموزان تأیید کرد؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود در مدارس برای کنترل اضطراب اجتماعی دانش‌آموزان مداخلات و آموزش‌های لازم در جهت تنظیم هیجان، برقراری ارتباط مؤثر با دیگر دانش‌آموزان و خودآگاهی انجام شود.