فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش ذهن‌آگاهی بر بخشش و همدلی نسبت به دیگران در دانش‌آموزان دارای رفتار قلدری انجام گرفت. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه و دورۀ پیگیری سه‌ماهه بود. جامعۀ آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پسر و دختر دارای رفتار قلدری دورۀ متوسطۀ دوم شهرستان بستان‌آباد، در سال تحصیلی 1401-1400 بود که 30 نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی و با تفکیک جنسیت در دو گروه 15 نفری آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش آموزش ذهن‌آگاهی را به مدت 8 جلسۀ 45 دقیقه‌ای دریافت کرد؛ درحالی‌که به گروه کنترل هیچ آموزشی ارائه نشد. پس از پایان جلسات و نیز بعد از سه ماه در مرحلۀ پیگیری، هردو گروه مجدداً با ابزارهای پژوهش ارزیابی شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامۀ قلدری/قربانی (B/VQ)، مقیاس همدلی هیجانی (EES) و مقیاس ارزیابی گرایش به بخشش (FES) استفاده شد. داده‌های پژوهش به شیوۀ تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS-23 تحلیل شد. نتایج نشان داد آموزش ذهن‌آگاهی تأثیر معناداری بر همدلی با دیگران و بخشش دارد. این تأثیر در مرحلۀ پیگیری نیز تداوم دارد (05/0P<). براساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که بستۀ آموزشی ذهن‌آگاهی با بهره‌گیری از فنونی مانند آموزش خودآگاهی، یادگیری نحوۀ تنظیم هیجانات و کنترل خشم، مدیریت روابط بین‌فردی و آشنایی با افکار جاری می‌تواند به‌عنوان روشی کارآمد برای کاهش و بهبود مشکلات رفتاری نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد.