واکاوی چالشها و موانع فرایند هدایت تحصیلی دانشآموزان دورة اول متوسطه
نویسندگان
1 استادیار، پژوهشکدة گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد، مشهد، ایران
2 دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، پژوهشگر پژوهشکدة گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد، مشهد، ایران
doi
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی چالشها و موانع فرایند هدایت تحصیلی دانشآموزان مقطع متوسطة اول در استان خراسان رضوی انجام شده است که با رجوع مستقیم به تجربة زیسته ذینفعان این طرح، درصدد واکاوی چالشهای عملی اجرای شیوهنامة هدایت تحصیلی (ابلاغشده 1395) بوده است. با اتخاذ رویکرد کیفی با 52 مطلع کلیدی (مجریان و جمعیت هدف و والدین) مصاحبه عمیق نیمهساختاریافته انجام شد. دادههای کیفی طی دو مرحله انتزاع تحلیل مضمون شد، و در نهایت، چالشها و موانع اجرای شیوهنامه ذیل 11 مقوله طبقهبندی شد که عبارت بودند از چالشهای ماهیت و چالشهای عملیات اجرای آزمونهای آنلاین، ناسازههای توسعة متوازن رشتهای، توزیع نامتوازن تقاضا در رشتهها، نگرشها و جهتگیریهای عملی والدین، نگرشها و جهتگیریهای عملی دانشآموزان، موانع فعالیت مؤثر مشاوران، اثر مدیران مدارس، ضعف همکاری دبیران، اجرای ناهمسان شیوهنامه در مدارس مختلف، محدودیتها و ناکارآمدی بازدیدهای شغلی و نواقص اطلاعرسانی. به نظر میرسد فرایند هدایت تحصیلی هم کمبودهایی در عملیات اجرایی و شرایط سختافزارانه دارد و هم کارگزاران و ذینفعان آن، کمبودها و تناقضهایی از لحاظ شناخت، باور، انگیزه و رفتار دارند. این موارد همسو با اهداف تصریحشدة فرایند هدایت تحصیلی نیست. به منظور کاهش چالش ها و موانع اجرا، موارد زیر پیشنهاد میشود: فرم کارگاهی جلسات، اشاعة اجتماعی و استفاده از داوطلبان، درگیرکردن دبیران، تأکید بر منافع و پیامدهای فردی انتخابها، تناسب محتوای پیامها با پایگاه اجتماعی-اقتصادی دانشآموزان مدارس، پیشآگهی به مخاطب و پذیرش فروتنانة مشکلات فنی، مستندسازی تجارب و اخذ بازخورد مکتوب.
