اثربخشی تحریک الکتریکی جریان مستقیم فراجمجمه‌ای (tDCS) آنودال بر بی‌لذتی و نشانه‌های اختلال استرس پس از ضربه (PTSD) مرتبط با جنگ

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

doi
10.22059/japr.2023.358885.644613
چکیده

این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی تحریک الکتریکی جریان مستقیم فراجمجمه‌ای (tDCS) بر نشانه‌های اختلال استرس پس از ضربه و بی‌لذتی انجام گرفت. این پژوهش از نوع مطالعات آزمایشی دوسوکور بود که با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعۀ آماری شامل مردان نظامی مبتلا به اختلال استرس پس از ضربه (PTSD) بود که از اسفند 1396 تا فروردین 1399 به درمانگاه روان‌پزشکی بیمارستان بقیه‌الله الاعظم (عج) مراجعه کرده بودند. از این جامعه، 33 نفر (گروه آزمایش= 17 نفر، گروه کنترل= 16 نفر) به‌صورت دردسترس انتخاب شدند. گروه آزمایش ده جلسۀ tDCS آنودال (2 میلی‌آمپر در قشر پیشانی پشتی-جانبی چپ (DLPFC) دریافت کردند؛ درحالی‌که گروه کنترل ده جلسه تحریک ساختگی را تجربه کردند. به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات، از فهرست اختلال استرس پس از ضربه (PCL-5) و مقیاس خوشکامی اسنیت-همیلتون (SHAPS) استفاده شد. داده‌ها نیز از طریق آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره (مانکووا) و با استفاده از SPSS-26 تجزیه و تحلیل شدند. 41 درصد بیماران به درمان tDCS پاسخ دادند و میزان کاهش نشانه‌های بی‌لذتی (F (1,20) =4.75 p=0.038) و اختلال استرس پس از ضربه (F (1,20) =9.37, p=0.006)، به‌طور معناداری در گروه آزمایش بیشتر از گروه کنترل بود. این مطالعه نشان داد tDCS می‌تواند به‌عنوان یک تکنیک درمانی جدید و مکمل برای درمان نشانه‌های بی‌لذتی و اختلال استرس پس از ضربه در نظامیان درنظر گرفته شود.