رابطۀ مدل فراشناختی و فراهیجان با آمادگی به اعتیاد نقش واسطه‌ای حمایت اجتماعی در نوجوانان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 گروه روان‌شناسی. دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی. دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران

doi
10.22059/japr.2025.355227.644536
چکیده

هدف مطالعۀ حاضر بررسی نقش میانجی‌گری حمایت اجتماعی در رابطۀ مدل فراشناختی و فراهیجان با آمادگی به اعتیاد در نوجوانان بود. روش مطالعه همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ دوم شهرستان شیروان (1100=N) در سال 1401-1400 بودند که به شیوۀ نمونه‌گیری دردسترس (آنلاین) 200 نفر (109 پسر و 91 دختر) انتخاب شدند. ابزارهای مطالعه شامل مقیاس آمادگی به اعتیاد (IAPS)، پرسشنامۀ باورهای فراشناخت (MCQ)، پرسشنامۀ فراهیجان (MES) و پرسشنامۀ حمایت اجتماعی (SSQ) بود. داده‌ها با استفاده از میانگین و انحراف معیار و روش تحلیل مسیر با نرم‌افزارهای SPSS نسخۀ 22 و Lisrel نسخۀ 8/8 تجزیه و تحلیل شدند. بررسی‌ها نشان داد باورهای فراشناختی و فراهیجان منفی بر آمادگی به اعتیاد اثر مستقیم مثبت، فراهیجان مثبت و حمایت اجتماعی بر آمادگی به اعتیاد اثر مستقیم منفی و فراهیجان مثبت با حمایت اجتماعی اثر مستقیم مثبت دارند. باورهای فراشناختی 37 درصد، فراهیجان مثبت 34 درصد و فراهیجان منفی 35 درصد به‌طور غیرمستقیم، از طریق حمایت اجتماعی بر آمادگی به اعتیاد تأثیر می‌گذارند. مدل نیز برازش مطلوبی داشت. درنتیجه باورهای فراشناختی معیوب و فراهیجانات منفی پیشایندهای آمادگی به اعتیاد هستند که اثر غیرمستقیم آن‌ها با واسطۀ حمایت اجتماعی بر آمادگی به اعتیاد را نشان می‌دهد.