شناسایی مؤلفه‌های سرمایۀ شناختی (یک مطالعۀ فراترکیب)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه مدیریت، دانشکدۀ مدیریت، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.

3 گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2025.387905.645115
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ارائۀ مدل سرمایۀ شناختی با رویکرد کیفی و روش فراترکیب انجام گرفت. کلیۀ اسناد علمی یافت‌شده در بازۀ زمانی 1376 تا 1403 و 1997 تا 2025 به تعداد 814 سند علمی از هفت پایگاه خارجی Siencedirect، Sage، GoogleScholar، Emerald، PubMed، Springer و ResearchGate و سه پایگاه داخلی نورمگز، مگیران و پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، جامعۀ پژوهش را تشکیل می‌دهند. درنهایت، 27 سند علمی پس از واکاوی عناوین، روش پژوهش و یافته‌ها گزینش و تحلیل شد. تحلیل یافته‌ها به روش تحلیل مضمون (تماتیک) انجام گرفت و به‌منظور کنترل کیفیت پژوهش، تحلیل و واکاوی اسناد با دقت زیاد به همراه مستندسازی مراحل انجام شد. همچنین از بازخوردهای خبرگان در گام‌های پژوهش استفاده شد. کنترل کیفیت اسناد علمی با ابزار برنامۀ مهارت‌های ارزیابی (کسپ) صورت گرفت. مدل پیشنهادی پژوهش مشتمل بر چهار مؤلفۀ اصلی و 31 مؤلفۀ فرعی است. براساس یافته‌ها، مؤلفۀ پیشینۀ مشترک شناختی، قابلیت‌های مشترک شناختی، مهارت‌های مشترک شناختی و ویژگی‌های مشترک شناختی به‌عنوان مؤلفه‌های اصلی سرمایۀ شناختی معرفی شدند. با شناسایی مؤلفه‌های سرمایۀ شناختی و ارائۀ مدلی یکپارچه، سرمایۀ شناختی به‌مثابۀ مجموعه‌ای از مهارت‌های شناختی و اجتماعی-عاطفی، توانایی‌های فکری، و ارزش‌ها و هنجارهای مشترک در میان افراد و گروه‌ها به بهبود ارتباطات و همکاری‌های سازمانی و بین‌فردی کمک شایانی می‌کند.کند.