نقش واسطه‌ای ویژگی‌های شخصیتی در رابطۀ بین فرزندپروری و صفات سنگدلی-بی‌رحمی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22059/japr.2023.350419.644426
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش واسطه‌ای ویژگی‌های شخصیتی در رابطۀ بین سبک فرزندپروری و صفات سنگدلی-بی‌رحمی انجام شد. پژوهش از نظر هدف بنیادی و از لحاظ گردآوری داده‌ها همبستگی و از نوع تحلیل معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان پسر متوسطۀ اول مشغول به تحصیل شهر قم در سال 1400 بود. از این جامعه، 451 نفر با استفاده از پرسشنامۀ علائم مرضی (SCI-4) که به‌عنوان کودکان مبتلا به اختلال سلوک تشخیص داده شدند و حاضر به همکاری بودند، به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامۀ سبک‌های فرزندپروری (PSI)، پرسشنامۀ سنگدلی-بی‌رحمی (ICU)، پرسشنامۀ شخصیتی پنج‌عاملی نئو (NEO-FFI) گردآوری و با استفاده از همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری از طریق نرم‌افزارهای SPSS نسخۀ 21 و AMOS نسخۀ 24 تحلیل شد. نتایج نشان داد نقش مستقیم فرزندپروری مستبدانه و سهل‌گیرانه بر صفات سنگدلی-بی‌رحمی مثبت و معنادار است. همچنین مطابق نتایج، نقش واسطه‌ای ویژگی شخصیتی در رابطۀ بین فرزندپروری و صفات سنگدلی-بی‌رحمی معنادار است. براساس یافته‌های مطالعۀ حاضر، سبک فرزندپروری می‌تواند از طریق تأثیرگذاری بر ویژگی‌های شخصیتی، نوجوانان سلوک را از شدت‌یافتن صفات سنگدلی-بی‌رحمی محافظت کند. براساس شناخت عوامل مؤثر در سنگدلی-بی‌رحمی می‌توان با شیوه‌های مثبت فرزندپروری از شدت این صفات کاست.