اثربخشی مداخلۀ مبتنی بر شفقت بر فرسودگی والدینی و رابطۀ والد-کودک مادران کودکان با اختلال اضطراب جدایی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

4 گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

5 گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ ادبیات و علوم ‌انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2025.354297.644519
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر شفقت‌ورزی بر فرسودگی والدینی و رابطۀ والد-کودک مادران کودکان با اختلال اضطراب جدایی انجام شد. پژوهش از نوع شبه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری را مادران کودکان با اختلال اضطراب جدایی در سال تحصیلی 1401-1400 شهر قائمشهر تشکیل دادند. نمونه 30 نفر از مادران بودند که به روش نمونه‌گیری دردسترس و براساس ملاک‌های پژوهش انتخاب شدند و سپس به شیوۀ تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (در هر گروه 15 نفر) قرار گرفتند. آموزش شفقت‌ورزی طی هشت جلسۀ 90 دقیقه‌ای هفته‌ای دو جلسه برای گروه آزمایش اجرا شد، ولی گروه گواه مداخله‌ای را دریافت نکرد. هردو گروه با مقیاس‌های سنجش فرسودگی والدینی (PBA) و رابطۀ والد-کودک (CPRS) ارزیابی شدند. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل کوواریانس تک و چندمتغیره استفاده شد. یافته‌ها نشان داد به دنبال مداخله، نمرات فرسودگی والدینی کل و مؤلفه‌های آن (شامل خستگی از نقش والدینی، احساس بیزاری و اشباع از نقش والدینی، فاصله‌گرفتن عاطفی و تقابل با خود والدینی گذشته) کاهش و رابطۀ والد-کودک در نمرۀ کل و مؤلفه‌های آن (شامل تعارض، نزدیکی و وابستگی) بهبود یافته است (P<0/001)؛ بنابراین با توجه به نتایج مثبتی که شفقت‌ورزی در کاهش فرسودگی مادران و بهبود رابطۀ والد-کودک از طریق افزایش سلامت روان و خودآگاهی دارد، می‌توان آن را به‌عنوان یکی از مداخلات مؤثر در این زمینه به‌کار گرفت.