تأثیر تمرینات توان‌بخشی حس‌های نزدیک بر مهار بازتاب کودکان با اختلال هماهنگی رشدی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2025.350312.644422
چکیده

هدف پژوهش حاضر، تدوین برنامۀ توان‌بخشی حسی نزدیک (لامسه، عمقی و دهلیزی) و اثربخشی آن بر مهار بازتاب کودکان دارای اختلال هماهنگی رشدی بود. روش پژوهش براساس هدف، کاربردی و از لحاظ گردآوری اطلاعات، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری شامل کلیۀ دانشآموزان دچار اختلال هماهنگی رشدی در مدارس تبریز در سال تحصیلی 1401-1400 بود. 16 کودک 5 تا 12 ساله (9 پسر و 7 دختر) بعد از غربالگری و ارزیابی به‌وسیلۀ پرسشنامۀ اختلال هماهنگی رشدی ویلسون (DCDQ-7) به‌صورت هدفمند انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه به‌طور تصادفی طبقه‌بندی شدند. فرم کوتاه برونینکس-اوزرتسکی (BOT) برای ارزیابی مهار بازتاب استفاده شد. گروه آزمایش برنامۀ توان‌بخشی را به مدت هشت هفته (دو جلسۀ 45 دقیقه‌ای در هفته به فاصلۀ دو روز) دریافت کرد. تحلیل آماری با SPSS25 و تحلیل کوواریانس در سطح معناداری یک درصد انجام شد. یافته­ها نشان داد بین دو گروه آزمایش و گواه، تفاوت معنادار وجود دارد (01/0<P-value) و برنامۀ تدوین‌شده بر مهار بازتاب کودکان مؤثر است. به این ترتیب کاربرد تمرینات توان‌بخشی حسهای نزدیک در مراکز توان‌بخشی، اختلالات یادگیری، کاردرمانی و تمرینات ورزشی در مدارس عادی و استثنایی توصیه می‌شود.