آدم‌های پشت وصله‌ها: روایت‌هایی از رنج فقر و عطش پذیرش اجتماعی (تحلیل سه داستان کوتاه از رسول پرویزی بر اساس نظریه داغ ننگ)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه مازنداران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک

doi
10.22080/rjls.2025.27288.1481
چکیده

واکاوی ابعاد فقر در سه داستان کوتاه رسول پرویزی از منظر نظریه «داغ ننگ» اروینگ گافمن، با تمرکز بر مسئله اصلیِ چگونگی شکل گیری هویت‌های خدشه دارشده شخصیت‌ها و تبعات اجتماعی فقر انجام شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، در پی پاسخ به این پرسش است که شخصیت‌های داستان‌ها چه راهبردهایی را برای مواجهه با داغ ننگ فقر (نظیر تمسخر، طردشدگی، و ناتوانی در مدیریت هویت اجتماعی) به کار می‌گیرند و این راهبردها چگونه بازتاب دهنده چالش‌های هویتی در بستر جامعه نویسنده است. یافته‌ها نشان می‌دهد فقر به مثابه داغی ننگین، خودانکاری منفی، پنهان کاری، و واکنش‌های تدافعیِ آمیخته به خشم را در شخصیت‌ها ایجاد می‌کند. هرچند شباهت هایی در ناتوانی شخصیت‌ها برای غلبه بر داغ ننگ وجود دارد، اما تفاوت در توانمندی‌های اجرایی آنها (مانند تلاش برای حفظ آبرو یا توسل به طنز تلخ) نشان‌دهنده لایه‌های پیچیده‌تری از تعامل فرد با ساختارهای اجتماعی است. هویت این شخصیت‌ها در فرایند کنش‌های اجتماعی (مانند قضاوت دیگران یا نابرابری‌های طبقاتی) بازتعریف می‌شود و فقر نه تنها به عنوان معضلی اقتصادی، بلکه به مثابه عاملی برای تخریب کرامت انسانی نقش ایفا می‌کند. نوآوری این پژوهش در تلفیق نقد ادبی با رویکرد جامعه شناختی گافمن است که امکان بررسی فقر در ادبیات داستانی ایران را از زاویه ای جدید فراهم می‌کند. نتیجه‌گیری تحقیق بر این امر تأکید دارد که پرویزی با بهره گیری از طنز و تصویرسازی‌های خلاقانه، نه تنها فقر مادی، بلکه فقر هویتی ناشی از داغ ننگ را به عنوان محصول ساختارهای ناعادلانه اجتماعی عصر خود به چالش می‌کشد.