ارزیابی مدل احساس شرم و گناه براساس سبک‌های دلبستگی با میانجی‌گری شفقت به خود در معلولان جسمی-حرکتی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی ، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2025.353990.644513
چکیده

هدف پژوهش حاضر الگویابی ساختاری احساس شرم و گناه براساس سبک‌های دلبستگی با میانجی‌گری شفقت به خود در معلولان جسمی-حرکتی بود. پژوهش از نوع کاربردی و روش پژوهش همبستگی به شیوۀ مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری شامل معلولان جسمی-حرکتی حاضر در مراکز اقامتی افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی منطقۀ 17 و 18 شهر تهران در بهار 1400 بود. حجم نمونه در پژوهش حاضر 250 نفر بود که به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس دلبستگی بزرگسالان (ASQ)، پرسشنامۀ شفقت به خود (SCQ) و پرسشنامۀ عاطفۀ خودآگاه (SCAQ) بودند. تجزیه و تحلیل داده‌ها به روش همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری، به‌وسیلۀ نرم‌افزار SPSS و Amos ویرایش 23 صورت گرفت. نتایج نشان داد دلبستگی ایمن بر احساس شرم (0/05>p؛ 0/563- =­β) و گناه (0/05>p؛ 0/488- =­β) اثر مستقیم دارد. همچنین سبک دلبستگی اجتنابی بر احساس شرم (0/05>p ؛ 0/423 =­β) و گناه (0/05>p ؛   0/418=­β) دارای اثر مستقیم معنادار است. در ادامۀ سبک دلبستگی دوسوگرا بر احساس شرم (0/05>p؛0/425 =­β) و گناه (0/05>p؛ 0/519 =­β) اثر مستقیم معنادار داشت. درنهایت نتایج نشان داد شفقت به خود علاوه بر اثر مستقیم بر احساس شرم (0/05>p؛ 0/522- =­β) و گناه (0/05>p؛ 0/562- =­β)، در رابطۀ سبک‌های دلبستگی ایمن، دوسوگرا و اجتنابی با احساس شرم و گناه نیز نقش میانجی معنادار دارد. با توجه به نقش میانجی معنادار شفقت به خود، پیشنهاد می‌شود درمانگران بالینی با به‌کارگیری روش‌های درمانی روان‌شناختی کارآمد مانند درمان مبتنی بر شفقت، با تأثیر بر سبک‌های دلبستگی معلولان جسمی-حرکتی از احساس شرم و گناه آنان بکاهند.