مقایسۀ اثربخشی مشاورۀ گروهی به روش شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان فراشناختی بر اهمال‌کاری تحصیلی و اعتیاد به اینترنت در دانش‌آموزان متوسطۀ دوم

نویسندگان

1 استادیار، گروه مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 گروه مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 گروه مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2025.337055.644161
چکیده

هدف مطالعۀ حاضر، بررسی مقایسۀ اثربخشی مشاورۀ گروهی به روش شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان فراشناختی بر اهمال‌کاری تحصیلی و اعتیاد به اینترنت در دانش‌آموزان متوسطۀ دوم بود. طرح پژوهش نیمه‌آزمایشی و از نوع پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری این پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان پسر مقطع دوم متوسطۀ شهرستان تاکستان در سال تحصیلی 1400-1399 بود. برای اجرای پژوهش از روش نمونه‌گیری تصادفی استفاده شد. 45 نفر از دانش‌آموزان (15 نفر در هر گروه) به‌صورت تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه گمارده شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامۀ اهمال‌کاری تحصیلی (PASS) و پرسشنامۀ اعتیاد به اینترنت یانگ (IAQ) بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری و اندازه‌گیری مکرر با نرم‌افزار SPSS-26 استفاده شد. نتایج بیانگر این است که تفاوت میانگین متغیر اهمال‌کاری تحصیلی و اعتیاد به اینترنت بین دو گروه تحت درمان با گروه کنترل معنادار است (0.01>p). درنتیجه هردو درمان شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان فراشناختی در کاهش اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان و اعتیاد به اینترنت تأثیر معنی‌داری دارند. مقایسۀ گروه‌های پس‌آزمون و پیگیری حاکی از این بود که تأثیر شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان فراشناختی در کاهش اهمال‌کاری تحصیلی و اعتیاد به اینترنت دانش‌آموزان در طولانی‌مدت پایدار است (0.05<p). همچنین براساس نتایج آزمون تعقیبی LSD تفاوت میانگین متغیر اهمال‌کاری تحصیلی و اعتیاد به اینترنت بین دو گروه تحت درمان قرارگرفته به‌ترتیب با سطح معنی‌داری 0.61 و 0.59 غیرمعنادار است (0.05<p). با توجه به اثربخشی یکسان دو درمان در کاهش اعتیاد به اینترنت و اهمال‌کاری تحصیلی، مشاوران می‌توانند از هردو درمان در درمان دانش‌آموزان مبتلا به اهمال‌کاری و اعتیاد به اینترنت استفاده کنند.