واکاوی اسطوره‌های والدگی از منظر مادران دارای تجربۀ طلاق تحت پوشش کمیتۀ امداد امام خمینی: یک مطالعۀ کیفی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه بیرجند

3

doi
10.22059/jwdp.2026.411482.1008607
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تعیین اسطوره‌های والدگری مادران دارای تجربۀ طلاق در شهر کرمانشاه به روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی انجام گرفت. به این منظور 10 نفر از مادران دارای تجربۀ طلاق که سرپرستی فرزندان خود را برعهده داشتند و تحت پوشش نهاد حمایتی کمیتۀ امداد امام خمینی (ره) شهر کرمانشاه بودند، به شیوۀ نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبۀ عمیق صورت گرفت. پس از تجزیه و تحلیل و کدگذاری داده‌های حاصل از مصاحبه، سه مضمون اصلی والد اسطوره‌ای‌، فرزند اسطوره‌ای‌ و افسانۀ جدایی کم‌دردسر، به همراه شش مضمون فرعی ارتباط اجباری، ارتباط مشروط، والد توانمند، بایدهای نقش والدینی، ایدئال‌گرایی اجتماعی و بایدهای نقش فرزندی استخراج شدند. اسطوره‌های والدگری به معیاری برای سنجش احساس کفایت و موفقیت مادران دارای تجربۀ طلاق و همچنین معیاری برای داوری و قضاوت سایر والدین طلاق می‌شود. از سوی دیگر باورهای اسطوره‌ای ابزاری برای مادران می‌شود که نقش مؤثر خود را در والدگری برخلاف نقش همسری ابراز کنند. درنهایت نیز برای تحقق اسطوره‌های والدگری، استرس و تنش فراگیر در مادران ایجاد می‌کند؛ تنشی که می‌تواند مشکلات روان‌شناختی خاصی مانند افسردگی در والدین را ایجاد کند. این امر نیز بیش از قبل می‌تواند سبب ناکارآمدی در ایفای نقش والدینی شود.