اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر فرسودگی تحصیلی در دانش‌آموزان با علائم اضطراب اجتماعی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

3 دکتری روانشناسی تربیتی˛ گروه روان‌شناسی˛ دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی˛ دانشگاه آزاد اسلامی ( خوراسگان)˛ اصفهان˛ ایران.

4 دانشیار˛ گروه روانشناسی˛ دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی˛ دانشگاه آزاد اسلامی ( خوراسگان)˛ اصفهان˛ ایران.

doi
10.22059/japr.2024.344050.644292
چکیده

هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر فرسودگی تحصیلی در دانش‌آموزان با علائم اضطراب اجتماعی بود. روش مطالعه شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه با سنجش در خط پایه پس از مداخله و پیگیری سه‌ماهه بود. جامعۀ آماری شامل تمامی دانش‌آموزان دختر دورۀ دبیرستان با علائم اضطراب اجتماعی بود که در سال تحصیلی 1399-1398 مشغول به تحصیل بودند که از بین آن‌ها 30 دانش‌آموز دختر براساس نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و سپس به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (15 نفر) گمارش شدند. ابزارهای پژوهش پرسشنامۀ دموگرافیک محقق‌ساخته، پرسشنامۀ اضطراب اجتماعی لاجرکا (SAS) و پرسشنامۀ فرسودگی تحصیلی شائوفلی و همکاران (MBI-SS) و پروتکل ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌های مکرر و با نرم‌افزار SPSS نسخۀ 21 انجام شد. مطابق یافته‌ها، آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر کاهش فرسودگی تحصیلی در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم با علائم اضطراب اجتماعی تأثیر معنادار دارد ( P<0/001). نتایج نشان داد دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم که در جلسات آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور شرکت کردند، میزان اضطراب اجتماعی و فرسودگی تحصیلی در آن‌ها کاهش یافت. از این‌رو آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر فرسودگی تحصیلی در دانش‌آموزان با علائم اضطراب اجتماعی تأثیر معناداری دارد. در نگاهی دیگر آموزش ذهن‌آگاهی با ایجاد اثرات درون‌فردی و بین‌فردی قابل‌توجه موجب بهبود مسئولیت‌پذیری در فعالیت‌های تحصیلی دانش‌آموز شد و فرسودگی تحصیلی را کاهش داد.