بررسی اثربخشی برنامۀ توان‌بخشی مبتنی بر کارکردهای اجرایی بر انعطاف‌پذیری شناختی و تعامل اجتماعی دانش‌آموزان مبتلا به طیف اوتیسم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی و مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

5 استاد، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.362805.644690
چکیده

هدف پژوهش بررسی اثربخشی بسته توانبخشی مبتنی بر کارکردهای اجرایی بر انعطاف‌پذیری شناختی و تعامل اجتماعی دانش‌‌آموزان مبتلا به طیف اتیسم بود. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری بود. جامعه آماری دانش‌آموزان مبتلا به اختلال طیف اتیسم در سال تحصیلی 1401-1402 در شهر تهران بودند. از روش نمونه‌گیری دردسترس استفاده شد و از بین دانش‌آموزان مبتلا به طیف اتیسم حاضر در یکی از مدارس ویژه طیف اتیسم 20 دانش‌آموزان انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش تقسیم شدند. گروه آزمایش 20 جلسه مداخله توانبخشی شناختی مبتنی بر کارکردهای اجرایی را دریافت و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. برای جمع‌آوری داده‌ها از آزمون دسته‌بندی کارت‌های ویسکانسین و مقیاس درجه‌بندی اتیسم گیلیام (خرده مقیاس تعامل اجتماعی) استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با روش اندازه‌گیری مکرر انجام شد. نتیجه نشان داد بسته توانبخشی شناختی بر انعطاف‌پذیری شناختی و تعامل اجتماعی دانش‌آموزان مبتلا به اتیسم تاثیر داشته است. برنامه توانبخشی شناختی مذکور باعث بهبود انعطاف‌پذیری شناختی و افزایش تعامل اجتماعی دانش‌آموزان مبتلا به اتیسم شده است. بنابراین پیشنهاد می‌شود از این بسته برای تقویت و ارتقا کارکردهای اجرایی و کاهش مشکلات رفتاری کودکان مبتلا به طیف اتیسم استفاده شود.