فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 هدف این پژوهش، بررسی رابطۀ عوامل ایمونولوژیک با کارکردهای شناختی در بیماران مولتیپل اسکلروزیس بود. طرح تحقیق همبستگی و روش پژوهش به‌لحاظ هدف بنیادی بود. جامعۀ پژوهش شامل بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس در شهر شیراز و در سال 1401 بودند. 68 بیمار در سه گروه شامل 23 بیمار تازه تشخیص داده‌شده (ND)، 23 بیمار مبتلا به نوع عودکننده-بهبودیابنده (RRMS) و 22 بیمار مبتلا به نوع پیش‌روندۀ ثانویه (SPMS) شامل 55 زن و 13 مرد از طریق نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند. همچنین 22 نفر (17 زن و 5 مرد) از افراد سالم همتاشده از نظر سن، جنس و تحصیلات در گروه کنترل قرار گرفتند. سطوح سرمی سایتوکین‌های اینترفرون گاما (IFN-γ)، اینترلوکین 6 (IL-6)، عامل نکروزدهندۀ تومور آلفا (TNF-α) و اینترلوکین 17 (IL-17) و نیز عامل نورون‌زایی مشتق از مغز (BDNF) بیماران و گروه کنترل به روش الایزا سنجش شد. برای ارزیابی کارکردهای شناختی از آزمون‌های یادگیری کلامی کالیفرنیا (CVLT-11)، حافظۀ فضایی مختصر-تجدیدنظرشده (BVMT-R)، جایگزینی نماد-ارقام (SDMT)، سیالی کلامی (COWAT) و عملکردهای اجرایی (D-KEFS) استفاده شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS-26 به روش رگرسیون تجزیه و تحلیل شدند. تفاوت معناداری در کارکردهای شناختی و سطوح سرمی اینترفرون گاماواینترلوکین 17 و عامل نورون‌زایی مشتق از مغز در بیماران در مقایسه با گروه کنترل مشاهده شد. عامل نورون‌زایی مشتق از مغز پیش‌بینی‌کنندۀ مثبت حافظۀ دیداری-فضایی و عملکرد اجرایی در بیماران نوع عودکننده-بهبودیابنده و بیماران تازه تشخیص داده‌شده، اینترفرون گاما پیش‌بینی‌کنندۀ منفی عملکرد اجرایی در بیماران تازه تشخیص داده‌شده و عامل نکروزدهندۀ تومور آلفا پیش‌بینی‌کنندۀ منفی سرعت پردازش اطلاعات در بیماران مبتلا به نوع پیش‌روندۀ ثانویه بود. عامل نورون‌زایی مشتق از مغز و سایتوکین‌های اینترفرون گاما و اینترلوکین 17 نشانگرهای بالقوه‌ای برای ارزیابی برخی از کارکردهای شناختی در بیماران مولتیپل اسکلروزیس هستند.