مقایسۀ اثربخشی آموزش فراهیجانی والدمحور و بازی‌درمانی خانواده‌محور بر کاهش پرخاشگری کودکان پیش‌دبستانی

نویسندگان

1 استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات،علوم انسانی و اجتماعی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشیار ، گروه روان‌شناسی تربیتی ، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی ، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2022.347935.644375
چکیده

هدف پژوهش حاضر، مقایسۀ آموزش فراهیجانی والدمحور و بازی‌درمانی خانواده‌محور بر پرخاشگری کودکان پیش‌دبستانی بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. جامعۀ آماری، کودکان پیش‌دبستانی شهر تهران در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۰ بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند 45 نفر انتخاب شدند و به روش تصادفی ساده در سه گروه مساوی آزمایش و گواه قرار گرفتند. والدین گروه آزمایش اول و دوم به‌ترتیب تحت آموزش فراهیجانی والدمحور و بازی‌درمانی خانواده‌محور قرار گرفتند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامۀ پرخاشگری کودکان پیش‌دبستانی (APC) استفاده شد. داده‌های پژوهش با آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر، با نرم‌افزار SPSS-22 پردازش شدند. یافته‌ها نشان داد آموزش فراهیجانی والدمحور و بازی‌درمانی خانواده‌محور بر کاهش پرخاشگری کودکان در مرحلۀ پس‌آزمون و پیگیری اثر معنادار دارد (0/0001>P)، اما تفاوت معناداری بین اثربخشی دو گروه وجود ندارد (0/05<P). در آموزش فراهیجانی والدمحور، با کمک به والدین برای اهمیت به احساسات و هیجانات کودک و اتخاذ دیدگاه پذیرا نسبت به آن، توانایی کودک در ابراز هیجانات خود بهبود یافت و درنتیجه احتمال بروز رفتار پرخاشگرانه در وی کاهش پیدا کرد. در رویکرد خانواده‌محور نیز با استفاده از بازی، تغییرات عمده‌ای در رفتارهای سازگارانه‌تر کودک ایجاد شد. آگاهی خانواده از چگونگی برخورد با کودک افزایش یافت و این امکان را به کودک داد که برای بیان خواسته‌های خود مجبور به پرخاشگری نشود.