ارزیابی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در حمایت از مادران دانشجو: شواهدی از تجربۀ زیسته در آموزش عالی
نویسندگان
1 دانشگاه تهران
doi
10.22059/jwdp.2026.412009.1008611چکیده
قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» بهعنوان یکی از سیاستهای کلان جمعیتی جمهوری اسلامی ایران، با هدف حمایت و تشویق به فرزندآوری در سال 1400 تصویب شد. بااینحال، میزان تحقق این حمایتها در زیست روزمرۀ گروههای هدف، بهویژه مادران دانشجو، نیازمند ارزیابی مبتنی بر شواهد تجربی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری، به ارزیابی اجرای مادۀ ۲۶ این قانون از منظر تجربۀ زیستۀ مادران دانشجو در محیط دانشگاهی میپردازد و تجارب آنان را بهمثابۀ شواهد سیاستی مطالعه میکند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافتۀ عمیق با ۲۲ مادر دانشجو در دانشگاهها و مقاطع تحصیلی مختلف گردآوری شد. یافتهها نشان میدهد تجربۀ زیستۀ مادران دانشجو در قالب شش مقولۀ اصلی صورتبندی میشود: تعلیق زیست تحصیلی در غیاب حمایت نهادی مؤثر، ناامنی مالی در نبود پشتیبانی سیاستی پایدار، اضطراب مراقبتی ناشی از نبود زیرساختهای حمایتی دانشگاهی، ناهمگونی شبکههای همیار غیررسمی با نیازهای نهادی، تجربۀ انگزنی و حذف نمادین در محیط دانشگاهی و مواجهۀ فرساینده با بروکراسی مبهم و غیرالزامآور. نتایج پژوهش تأکید میکند که گذار از قانونگذاری صوری به اجرای نهادمند، کرامتمحور و عدالتمحور، شرط اساسی اثربخشی سیاستهای جمعیتی در حمایت از مادران دانشجو و جلوگیری از اتلاف سرمایۀ انسانی در نظام آموزش عالی است.
