تحلیل فوکویی گفتمان قدرت در رمان روزگار سخت اثر چارلز دیکنز
نویسندگان
1 استادیار بخش زبان های خارجی- مرکز زبان دانشگاه امام صادق (علیه السلام) تهران ایران
2 دانشیار آموزش زبان انگلیسی- بخش زبان های خارجی - مرکز زبان دانشگاه امام صادق (علیه السلام)-
doi
10.30465/os.2025.51926.2043چکیده
دورهی ویکتوریا در انگلستان شاهد اوج قدرت استعماری و صنعتی این کشور بود. چارلز دیکنز در رمان «روزگار سخت» (1854) این دوره را با ویژگیهایی مانند ستم اجتماعی، تفکرات ایدئولوژیک و استثمار اقتصادی و کاری به تصویر کشیده است. این رمان به بررسی مکانیسمهای اعمال قدرت و سلطه بر زندگی طبقات فرودست از طریق گفتمانهای حاکم مانند صنعتیسازی و فلسفهی فایدهگرایی در محیطهای کاری و آموزشی میپردازد.این پژوهش با بهرهگیری از چارچوب نظری میشل فوکو، به ویژه مفاهیم قدرت و گفتمان، به تحلیل رمان دیکنز پرداخته است. اگرچه فوکو مستقیماً روشی برای تحلیل متون ادبی ارائه نکرده، اما مفاهیم کلیدی اندیشهی او از جمله گفتمان، اعمال قدرت و فرآیند سوژهسازی، ابزارهای تحلیلی ارزشمندی در مطالعات فرهنگی و نقد ادبی فراهم کردهاند.هدف اصلی این مطالعه، بررسی شیوههای بازنمایی سازوکارهای قدرت در رمان و نقش نهادهای آموزشی و صنعتی در شکلدهی به سوژههای اجتماعی است. همچنین به امکانهای مقاومت در برابر گفتمان مسلط نیز پرداخته میشود. نتایج نشان میدهد که چگونه گفتمانهای فایدهگرایانه و تکنولوژیک به عنوان ابزارهایی برای اعمال انضباط و کنترل در فضاهای کاری و آموزشی عمل میکنند.
