فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ازدواج زودهنگام دختران از پدیده‌هایی است که پیامدهای منفی متعدد فردی و اجتماعی دارد. این پژوهش با هدف واکاوی شرایط علی، زمینه‌ای و مداخله‌گر ازدواج زودهنگام دختران 13 تا 15 سالۀ ازدواج‌کردۀ شهرستان ابهر با استفاده از روش تحقیق کیفی و روش نظریۀ داده‌بنیاد انجام شد. مشارکت‌کنندگان در پژوهش، 29 دختر در بازۀ سنی مذکور بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. در شرایط علی، مقوله‌های تجربۀ نبود حامی عاطفی، دافعۀ محیط خانه و تغییر ماهیت نیازها از مادی به جستجوی پیوند عاطفی و در شرایط زمینه‌ای مقوله‌های وراثت اجتماعی، زیست‌جهان خویشاوندی و فشار هنجاری همسالان استخراج شد. تحلیل مصاحبه‌ها نشان داد مقوله‌هایی از جمله نقش شبکۀ اجتماعی، حمایت‌های مشروط، فشارهای تطبیقی و نابرابری ساختاری قدرت، مداخله‌گرهای ازدواج زودهنگام هستند. هستۀ مرکزی استخراج‌شده از مصاحبه‌ها «در جستجوی پناهگاه عاطفی» است. یافته‌ها حاکی از آن است که دلایل عاطفی نقش اصلی را در بروز این پدیده ایفا می‌کنند. یافتۀ اصلی دیگر نشان می‌دهد شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان بستری تسهیل‌گر در شکل‌گیری روابط با جنس مخالف، نقش بسزایی در ازدواج زودهنگام دختران ایفا کرده‌اند. توانمندسازی والدین در زمینۀ تأمین نیازهای عاطفی نوجوانان، افزایش سواد عاطفی و رسانه‌ای دختران نوجوان و تقویت نقش مدارس و مشاوران به‌عنوان نهادهای مداخله‌گر و پیشگیرانه، برای کاهش ازدواج زودهنگام دختران پیشنهاد می‌شود.