اثربخشی درمان شناختی-رفتاری گروهی بر نشانه‌های اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی و کنش‌های اجرایی دانشجویان مبتلا به این اختلال

نویسندگان

1 دکتری تخصصی، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران .

3 استاد، گروه آمار، دانشکدۀ ریاضی و آمار، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.350537.644430
چکیده

این مطالعه با هدف تأثیر درمان شناختی-رفتاری گروهی بر نشانه‌های اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی و کنش‌های اجرایی دانشجویان مبتلا به این اختلال انجام گرفت. روش پژوهش نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری، دانشجویان با علائم اختلال بودند که در شهر اصفهان سال 1400-1399 مشغول تحصیل بودند که پس از غربالگری، 10 زن و 10 مرد به روش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزارها پرسشنامه‌های اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی بزرگسالان (BAARS-IV)، نارسایی کنش‌وری اجرایی بزرگسالان (BDEFS)، پیوستار اوتیسم بزرگسالان (ASQ)، غربالگری اختلال دوقطبی (MDQ)، شخصیت‌سنج چندوجهی مینه‌سوتا (MMPI)، مصاحبۀ تشخیصی اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی (DIVA) و آزمون نابسته به فرهنگ هوش (CCFIT) بودند. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخۀ 24 و آزمون تحلیل واریانس اندازه‌های تکراری بررسی شد. یافته‌ها حاکی از آن بود که درمان شناختی-رفتاری به‌صورت معنادار موجب کاهش نشانه‌های همۀ خرده‌مقیاس‌های اختلال به غیر از فزون‌کنشی و همۀ خرده‌مقیاس‌های کنش‌های اجرایی می‌شود. نتایج آزمون بنفرونی حاکی از اثربخشی درمان در مرحلۀ پس‌آزمون برای همۀ خرده‌مقیاس‌ها به غیر از فزون‌کنشی و در مرحلۀ پیگیری به غیر از نارسایی توجه و فزون‌کنشی در مقایسه با گروه کنترل بود؛ بنابراین ابعاد اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی به‌جز فزون‌کنشی و نارسایی کنش‌های اجرایی در دانشجویان با نشانه‌های اختلال، تحت تأثیر درمان شناختی-رفتاری بهبود قابل‌ملاحظه نشان داد. درمانگران می‌توانند از این روش درمانی برای افزایش ارتقای سلامتی و توانمندی‌های دانشجویان مبتلا بهره بگیرند.