ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر منابع آب سطحی تجدیدپذیر سی حوضة آبریز کشور
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه پیام نور، تهران، ایران، گروه آموزشی جغرافیا
doi
10.22059/jphgr.2020.270634.1007309چکیده
در سالهای اخیر مقادیر بارندگی و جریانهای سطحی سی حوضة آبریز ایران نسبت به نیم قرن گذشته به شدت کاهش یافته است. در این پژوهش حوضههای مذکور بهعنوان مطالعة موردی انتخاب شده و هدف از اجرای آن ارزیابی اثرهای احتمالی تغییر اقلیم در بارندگی و منابع آب سطحی تجدیدپذیر است. برای بررسی این موضوع، مقادیر بارندگی و آبدهی اندازهگیریشدة این حوضهها از سال 1347 تا 1397 در سه دورة آماری از 1347-1397، 1347-1377، و 1377-1397 طبقهبندی شد. سرانجام، با آزمونهای آماری t استیودنت، من- ویتنی، من- کندال گرافیکی روند تغییرپذیری دادهها در سطح اطمینان 95درصد و 99درصد با SPSS محاسبه شد. به موجب نتایج این پژوهش، معلوم شد روند بارندگی بلندمدت همة حوضهها منفی بوده و میانگین حجم جریانهای سطحی تجدیدپذیر بیست سال اخیر نسبت به میانگین پنجاه سال بین 13- تا 61- درصد کاهش یافته و آمارة U(ti) همة آنها منفی است. بهنظر میرسد علت آن تغییر اقلیم است. بهعنوان مثال، آمارة U(ti) بارشها در حوضة کارون 2.77-، مارون جراحی 2.18-، در کرخه 1.98-، غرب ایران 1.78-، و قرهسو- گرگان 2.70+ است. در مقایسه با آن آمارة U(ti) آبدهی آنها بهترتیب 3.35-، 3.07-، 4.51-، 2.87-، و 3.29- است.