مقایسه اثر دو نوع ورمی‌کمپوست بر آرسنیک قابل دسترس خاک، رشد و انباشت آرسنیک در گلرنگ (L. Carthamus tinctorius)

نویسندگان

1 گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

2 عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد

3 دانشگاه تحصیلات تکمیلی و صنعتی کرمان (هایتک)

doi
چکیده

آرسنیک یک شبه فلز خیلی سمی است که اثرات نامطلوبی بر رشد گیاهان دارد و خطراتی را برای سلامتی انسان ایجاد می‌کند، پیشنهاد شده است که افزودن اصلاح‌کننده‌های آلی می‌تواند تحرک فلز یا شبه فلزات در خاک را کاهش دهد و در نتیجه رشد گیاهان در خاک‌های آلوده را بهبود دهد. بنابراین در مطالعه حاضر در دو آزمایش جداگانه اثر دو نوع ورمی‌کمپوست (0، 2، 4 و 8 درصد وزنی با خاک) بر رشد گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius) در خاک‌های آلوده شده با آرسنیک (0 ، 40 و 80 میلی‌گرم در کیلوگرم) بررسی شد. نتایج نشـان داد که با افزایش سطح آرسنیک خاک، درصد ظهور گیاهچه، محتوای کلروفیل a و b برگ و وزن خشک گیاه کاهش و میانگین زمان ظهور و میزان نشت الکترولیت‌ها در برگ گیاه افزایش یافت. در شرایط بدون تنش و تحت تنش آرسنیک با افزایش میزان ورمی‌کمپوست، درصد ظهور، محتوای کلروفیل a و b برگ و وزن خشک گیاه با کاربرد ورمی‌کمپوست نوع 1 افزایش ولی با استفاده از ورمی‌کمپوست نوع 2 کاهش یافت. ورمی‌کمپوست نوع 1 باعث کاهش آرسنیک قابل دسترس خاک و غلظت آرسنیک ریشه و بخش هوایی گلرنگ شد اما ورمی‌کمپوست نوع 2 موجب افزایش این صفات شد. بررسی خواص کیفی این دو نوع ورمی‌کمپوست نشان داد تفاوت میزان فلزات سنگین مخصوصاً آرسنیک، اسیدیته، هدایت الکتریکی و توان تبادل کاتیونی در این دو نوع کود بر میزان آرسنیک قابل دسترس خاک اثر گذاشته و موجب شده است تا این دو نوع ورمی‌کمپوست اثر متفاوتی بر تجمع آرسنیک در گلرنگ داشته باشند.