بررسی مولفه‌های رئالیسم انتقادی با محوریت طنز سیاسی در آثار رویا صدر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

doi
10.22080/rjls.2024.26113.1430
چکیده

رئالیسم انتقادی، اساساً به تولید اثر هنری‌ بر پایة‌ ویژگی‌های‌ روایت‌ زندگی‌ محرومان جامعه‌ در سیر طبیعی‌ حوادث و تبیین‌ تضادها و تناقض‌ها می‌پردازد. از طرفی، یکی از گونه‌های ادبیات‌ انتقادی طنزسیاسی است که با بیانی شیرین، به تبیین و توصیف چالش‌های موجود در جامعه پرداخته و در ادامه هدفی جز اصلاح آنها ندارد. بنابراین در طنز سیاسی، هرگونه کاربرد خشونت و زورگویی رد می‌گردد. نکتة مهم آنکه اگرچه طنز سیاسی از دیرباز در بسیاری از آثار ادبی تجلی یافته است، اما دوران مشروطه را می‌توان دورة تکامل یافتة طنز در تاریخ ادبیات ایران قلمداد نمود که بر آثار دوره های بعدی همچون دوران پهلوی و پس از انقلاب اسلامی نیز تأثیرات شگرفی نهاد. در این میان، یکی از نویسندگان فعال حوزة طنز سیاسی، خانم رویا صدر است که همواره با تمسک به ادبیات انتقادی، واقعیت‌های بعضاً تلخ جامعه را نشان داده است. آثار وی همچون خبرنامه محرمانه، «ه» مثل تفاهم، برداشت آخر، شب‌های کوش‌آداسی» و وبلاگ طنزنوشته‌های رویاصدر«بی‌بی‌گل»، همگی مملو از رئالیسم انتقادی با محوریت طنز سیاسی است. در این پژوهش، مساعی نویسندگان، بررسی مولفه‌های رئالیسم انتقادی با محوریت طنز سیاسی در آثار رویا صدر است. یافته‌های پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی تحلیلی و گردآوری اسنادی داده‌ها نشان داد مولفه‌های رئالیسم انتقادی در آثار طنز سیاسی رویا صدر شامل ده مولفة تحقیر و کوچک‌نمایی، تشبیهات طنزآمیز، نادانی و کودن‌نمایی، خراب‌کردن نمادها، بزرگ‌‌نمایی و اغراق، پارادوکس یا متناقض‌نما، جواب‌گویی، مناظره، نقیضه و کنایه است که در پایان، بسامدسنجی موارد ده‌گانه نیز ارائه گردید.