فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آشنایی‌زدایی و هنجارشکنی به‌عنوان یکی از ویژگی‌های برجسته شاعران بزرگ محسوب می‌گردد و می‌توان ادعا کرد بیشتر شاعرانی که توانسته‌اند مبدع جریانی نو در شعر فارسی باشند، بسامد کاربرد آشنایی‌زدایی در شعرشان بیش از دیگر شاعران است. بنابراین بررسی و تحقیق در آشنایی‌زدایی‌های بکارگرفته از سوی یک شاعر و تحلیل نوع هنجارشکنی مد نظر شاعر می‌تواند باعث شناخت بیشتر خواننده از آن شاعر گردد. احمد شاملو یکی از برجسته‌ترین شاعران معاصر فارسی است که دارای سبک شعری منحصر به خود است. در این مقاله انواع آشنایی‌زدایی در شعر شاملو بررسی و تحلیل شده است. جامعه آماری پژوهش، هفت دفتر شعر شاملو شامل (آیدا در آینه، آیدا درخت و خنجر و خاطره، دشنه در دیس، ققنوس در باران، ابراهیم در آتش، مرثیه‌های خاک، شکفتن در مه) است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که توجه خاص شاملو به زبان و به کارگیری امکانات گوناگون آن، شعرش را چنان سرشار از گونه‌های مختلف آشنایی‌زدایی و برجسته‌سازی کرده که توانسته است، وزن را که تا زمان وی از ارکان استوار شعر فارسی و مهم ترین عامل برجسته‌سازی به شمار می‌آمد نادیده بگیرد و جای خالی آن را از طریق انواع آشنایی‌زدایی‌ها پر کند. انواع آشنایی‌زدایی در شعر شاملو عبارت‌اند از: آشنایی‌زدایی زبانی که شامل باستان گرایی (آرکائیک) در فعل‌ها و واژگان و عبارات و ترکیب‌ها، آشنایی‌زدایی در ترکیب‌سازی‌ها، آشنایی‌زدایی‌های ادبی که شامل حس‌آمیزی، ایجاز، واج آرایی، تشبیه، استعاره، تشخیص و ... است.