رابطۀ بین الگوهای ارتباطی خانواده و رفتارهای پرخطر در نوجوانان: نقش واسطهای پنج عامل بزرگ شخصیت
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2 دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 استادیار، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
4 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
5 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
doi
10.22059/japr.2024.347299.644359چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش واسطهای پنج عامل بزرگ شخصیت در رابطۀ بین الگوهای ارتباطی خانواده و رفتارهای پرخطر در نوجوانان بود. روش مطالعه مدل مسیر بود. جامعۀ آماری شامل کلیۀ دانشآموزان دورۀ دوم متوسطۀ شهر بوشهر در سال تحصیلی 1401-1400 بود که از این جامعه به روش نمونهگیری دردسترس، 259 دانشآموز (78 پسر و 181 دختر) بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش پرسشنامۀ الگوهای ارتباطی خانوادۀ کوئرنر و فیتزپاتریک-فرم تجدیدنظرشده (RFCP)، پرسشنامۀ خطرپذیری نوجوانان ایرانی (IARS) و پرسشنامۀ پنج عامل بزرگ شخصیت باربانلی (BFQ-C) بودند. برای تجزیه و تحلیل دادهها از روش معادلات ساختاری و نرمافزارهای SPSS-25 و AMOS-24 استفاده شد. یافتههای مطالعه نشانگر رابطۀ معنیدار و منفی بین عامل گفتوشنود با رفتارهای پرخطر (p<0/01؛ 0/318-= r) و رابطۀ معنیدار و مثبت عامل همنوایی با رفتارهای پرخطر (p<0/01؛ 0/228= r) در نوجوانان بود. الگوهای ارتباطی خانوادۀ مبتنی بر گفتوشنود و نیز ویژگیهای شخصیتی برونگرایی و وظیفهشناسی میتوانند در کاهش رفتارهای پرخطر نوجوانان مؤثر باشند. درمانگران و مشاوران مدارس باید بر این متغیرها در حین توسعۀ برنامههای مداخلهای و آموزشی برای خود تأکید داشته باشند.
