علل ظهور و تکوین گروههای تکفیری در جهان اسلام؛ از تقابل زندگی قبیله ای با مدنیت تا تقابل سنت با مدرنیته؛ مطالعۀ موردی؛ خوارج و داعش
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی
2 دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه اصفهان
3 عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان
doi
10.22054/qpss.2018.15806.1460چکیده
جهاناسلامدردهههایاخیربیشازهرزماندیگریبارشداندیشههایتکفیریمواجهاست. وهابیتدرعربستان،سپاهصحابهدرپاکستان،القاعدهوداعشدربخشهایزیادیازخاورمیانهظهورکردهاست. یافتههایاینپژوهشنشانمیدهندکهگروههایتکفیریپدیدهنوظهورینبودهودرواقعامتدادفکریوزمینهایخوارجهستند. جهاناسلامازنخستیندهههایپیدایشبهسهجریانکلیاهلسنت،شیعهوخوارجتقسیمشدواینتقسیمبندیکلانهنوزصادقاست. گروههایتکفیریهمبهلحاظاصولفکریوهمبهلحاظزمینههاوبسترهایپیدایشبهخوارجشباهتدارند. تکفیرگستردۀدیگران،بیتوجهیبهمقتضیاتزمانومقاومتدربرابرتکثروتغییر،نصگراییافراطیوعدمتوجهبهعقلگرایی،خشونتونگاهانحصاریبهتوحید؛برخیازمواردتشابهدراصولفکریورفتاریاست. افولسنتقبیلهای،واکنشبهتعددوتکثرقرائتهاازاسلامومقاومتدربرابرمدنیتنوظهوراسلامیمهمترینبسترهایپیدایشخوارجهستند. بهنظرمیرسدظهورداعشنیز،واکنشیسختبههجومدنیایمدرنوافولزندگیسنتیمیباشد؛دراینپژوهشازنگاهتاریخی - تحلیلیوروشمقایسهایاستفادهشدهوازچارچوبهویتمقاومتوبنیادگراییامانوئلکاستلزبهرهنظریبردهشدهاست.
