سوگواری در تنهایی و تبیین حمایت اجتماعی پس از فقدان‌های تروماتیک در دوران کووید-19: مطالعه‌ای کیفی

نویسندگان

1 دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشیار،گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 استاد، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.344188.644297
چکیده

هدف پژوهش حاضر، تبیین تجربۀ حمایت اجتماعی پس از فقدان‌های تروماتیک در شرایط محدودیت در مراسم سوگواری بود. این مطالعۀ کیفی به روش نظریۀ داده‌بنیاد (گراندد تئوری) و از نوع سازه‌گرایی اجتماعی انجام شد. جامعۀ پژوهش شامل تمامی جوانان از سراسر ایران (بیشتر از 18 سال) در سال 1401 بود که مواجهه با فقدان تروماتیک در شرایط اضطرار همه‌گیری کووید-19 و عدم برگزاری سوگواری را تجربه کرده‌اند. براساس نمونه‌گیری هدفمند و نظری تا رسیدن به مرز اشباع داده‌ها 32 نفر انتخاب شدند و در مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته مشارکت کردند. به‌منظور تحلیل داده‌ها از روش کدگذاری سه مرحله‌ای چارمز استفاده شد. یافته‌ها در قالب چهار مضمون اصلی چالش در جستجوی حمایت اجتماعی، روش‌های جستجوی حمایت اجتماعی، راه‌های جایگزین حمایت اجتماعی و مؤثرترین حمایت اجتماعی همراه با 9 مقولۀ خرد استخراج شد. براساس یافته‌ها، اگرچه محدودیت‌های ارتباط اجتماعی در شرایط اضطراری، فرایند طبیعی سوگ را پیچیده‌تر می‌کند، اما بازتعریف حمایت اجتماعی در چنین موقعیت‌هایی می‌تواند روش‌های مقابلۀ جدیدی برای سوگواران ترومادیده ایجاد کند. از همین رو، پیشنهاد می‌شود از نتایج این پژوهش در تهیۀ پروتکل‌های مداخله‌ای برای تسهیل فرایند سوگواری پس از چنین فقدان‌هایی در شرایط اضطراری استفاده شود.